Przyjmowanie perspektywy innych ludzi a deklarowana gotowość do dekonsumpcji

W pracy badano związek przyjmowania perspektywy innych osób z postawami dekonsumpcyjnymi w kontekście zanieczyszczeń środowiskowych i zagrożeń klimatycznych. Punktem wyjścia stała się współczesna kultura konsumpcyjna, gdzie konsumpcja stanowi nie tylko sposób zaspokajania potrzeb, ale także wyznacznik statusu społecznego i element budowania tożsamości. Praca koncentruje się na roli przyjmowania perspektywy ludzi z krajów dotkniętych konsekwencjami nadmiernej konsumpcji jako czynnika wspierającego zrównoważone wybory konsumenckie oraz jako narzędzia perswazyjnego wpływającego na postawy proekologiczne. Celem badania było sprawdzenie, w jakim stopniu przyjmowanie perspektywy oraz forma komunikatu perswazyjnego (pozytywna vs. negatywna) wpływają na gotowość do ograniczenia konsumpcji. Badanie eksperymentalne przeprowadzono internetowo w dwóch liceach ogólnokształcących. Uczestnicy zostali losowo przydzieleni do warunków badania, w których manipulowano dwiema zmiennymi: przyjmowaniem perspektywy oraz charakterem komunikatu perswazyjnego, moderatorem była indywidualna skłonność do przyjmowania perspektywy, a zmienną zależna była deklarowana gotowość do dekonsumpcji. Nie udało się zweryfikować hipotez dotyczących sposobu sformułowania komunikatu perswazyjnego, ale dwie hipotezy uzyskały poparcie w wynikach badania: przyjmowanie perspektywy innych ludzi sprzyjało gotowości do ograniczania konsumpcji.

The present study investigated the relationship between perspective-taking and deconsumptive attitudes in the context of environmental pollution and climate-related threats. The starting point was the contemporary consumer culture, in which consumption serves not only as a means of satisfying needs but also as an indicator of social status and a component of identity construction. The study focused on the role of taking the perspective of individuals living in countries affected by the consequences of overconsumption, considering it both as a factor promoting sustainable consumer choices and as a persuasive tool shaping pro-environmental attitudes. The aim of the study was to examine the extent to which perspective-taking and the framing of a persuasive message (positive vs. negative) influence individuals’ willingness to reduce consumption. The experiment was conducted online in two general secondary schools. Participants were randomly assigned to experimental conditions in which two variables were manipulated: perspective-taking and the type of persuasive message. Dispositional perspective-taking was included as a moderator, and the dependent variable was the declared willingness to engage in deconsumption. The hypotheses concerning the framing of the persuasive message could not be verified. However, two hypotheses received empirical support: taking the perspective of others was associated with an increased willingness to reduce consumption.