Dziennik intymny i państwo totalitarne. Przypadek zapisków radzieckiej uczennicy

Artykuł dotyczy specyfiki dziennika intymnego, opartego na afirmacji indywidualizmu i poszanowaniu wolności jednostki, co kłóci się z ideologią i wymogami państwa totalitarnego. W totalizmie nie dopuszcza się oddzielenia życia prywatnego i osobistego od sfery polityki. Szczególnie głębokie piętno na prywatności obywateli wycisnął reżim stalinowski. Inwigilacja i kontrola objęły w stalinizmie wszystkie aspekty życia społeczeństwa. Głównym przedmiotem zainteresowania jest odnaleziony w archiwum radzieckich służb bezpieczeństwa dziennik nastoletniej mieszkanki Moskwy Niny Ługowskiej, który został opublikowany pod tytułem Chcę żyć. Dziennik radzieckiej uczennicy 1932–37. Pisany dla samej siebie dziennik, odzwierciedlający przede wszystkim życie wewnętrzne i przemyślenia autorki, trzymany przez nią w ukryciu przed niepożądanymi czytelnikami, w wyniku konfiskaty dostał się w ręce „cenzora” – oprawcy. Oficer śledczy z NKWD podkreślił w dzienniku wszystkie fragmenty, które potraktował jako krytykę władz i ustroju sowieckiego. W 1937 r. dziewczyna została skazana na podstawie absurdalnego zarzutu, że planowała zamach na życie Józefa Stalina, i zesłana do łagru na Kołymę. W artykule ukazany został fenomen młodej diarystki, której krytyczne poglądy i trzeźwe spojrzenie na sowieckie reformy i stalinowski terror zaskakują wobec wiedzy o powszechnym poparciu młodych ludzi dla czerwonej władzy.

The article deals with the specificity of the intimate diary that is based on the affirmation of individualism and respect for freedom of individuality, which is at odds with the ideology and requirements of a totalitarian state where separating private and personal life from the political sphere is prohibited. The Stalinist regime in particular left a profound mark on the privacy of its citizens as surveillance and control extended to all aspects of society. The subject matter of this article is the diary of a teenage Moscow resident, Nina Lugovskaya that was unearthed in the NKVD archives and published under the title I Want to Live: The Diary of a Soviet Schoolgirl 1932–37. The diary, written for her private use and reflecting primarily the inner life and thoughts of its author, was kept hidden by her from intrusive readers, but as a result of the NKVD confiscation it fell into the hands of a ‘censor’-torturer. An NKVD investigating officer underlined all pas- sages in the diary, which he considered criticism of the authorities and the Soviet system. In 1937, the girl was eventually convicted on the absurd charge of planning an attempt on Stalin’s life and as a result sent to a gulag in Kolyma. The article reveals the phenomenon of the diarist whose critical views and sober outlook on the Soviet reforms and Stalin’s terror are striking especially in the face of the fact that the support of young people for the Red Power was widespread.