Rola subiektywnie ocenianej inteligencji w narcyzmie wielkościowym: Sfera poznawcza, emocjonalna i funkcjonalna

We współczesnej literaturze, oprócz ujęcia klinicznego, narcyzm opisywany jest jako cecha osobowości, o różnym nasileniu w populacji ogólnej. Ostatnie lata przyniosły wiele badań nad strukturą narcyzmu, które wskazują na istnienia trzech podstawowych aspektów narcyzmu: sprawczego, antagonistycznego i neurotycznego, z czego dwa pierwsze składają się na narcyzm wielkościowy. Dodatkowo badacze wyróżniają narcyzm wspólnotowy, który realizuje wielkościowe cele w domenie wspólnotowej. Celem niniejszego projektu było wszechstronne zbadanie roli subiektywnie postrzeganej inteligencji (jako atrybutu mogącego mieć istotny wpływ na obraz siebie) w narcyzmie wielkościowym w podziale na różne aspekty: narcyzm sprawczy, antagonistyczny i wspólnotowy. W projekcie zostało przeprowadzonych łącznie siedem badań (N = 2108), w tym dwa badania eksperymentalne. Rezultaty badań można przedstawić w podziale na trzy sfery: poznawczą, emocjonalną oraz funkcjonalną (mającą znaczenie dla zachowania). Badania wykazały, że inteligencja jest ważna szczególnie w narcyzmie sprawczym, co przejawia się w każdej z trzech wymienionych sfer. W sferze przekonań (poznawczej) ujawnia się w przeszacowywaniu własnej inteligencji, ale i dostrzeganiu jej przydatności w wielu obszarach życia. Przekonanie o własnej wysokiej inteligencji zwiększa pozytywne doświadczenia emocjonalne i może chronić jednostkę w przypadku zagrożenia w obszarze inteligencji, np. negatywnej informacji zwrotnej o inteligencji. Przekonanie o własnej wysokiej inteligencji pełni w narcyzmie sprawczym funkcję regulacyjną w postrzeganiu własnej sprawczości i radzeniu sobie z trudnościami. Narcyzm antagonistyczny nie wiązał się z przeszacowaniem własnej inteligencji, ale korelował z negatywną reakcją emocjonalną na informację zwrotną o niskim poziomie inteligencji, co jest spójne z charakterystyką tego wymiaru narcyzmu (tendencja do odczuwania agresywnych uczuć i niestabilna samoocena).W sferze poznawczej, narcyzmowi antagonistycznemu towarzyszyły przekonania o niskiej inteligencji innych, a więc inteligencja jest przez nich wykorzystywana do dewaluacji innych osób. Narcyzm wspólnotowy wykazuje względem postrzegania inteligencji podobne zależności co narcyzm sprawczy. Również wiąże się z przeszacowaniem własnej inteligencji oraz brakiem reakcji emocjonalnej w przypadku negatywnej informacji zwrotnej. Podobieństwo narcyzmu wspólnotowego do sprawczego może uprawniać do stawiania hipotez o podobnym schemacie zależności w obszarze funkcjonalnym, jednakże w niniejszym projekcie nie udało się ująć podobnych badań.

In the literature, apart from its clinical conceptualization, narcissism is described as a personality trait with various intensity across the general population. Recent years have seen a surge of research on the structure of narcissism, which has demonstrated the existence of three fundamental aspects of narcissism: agentic, antagonistic, and neurotic, with the first two classified as grandiose. Additionally, researchers distinguish communal narcissism, which resembles agentic narcissism in its grandiosity but is expressed within the social domain. The aim of this project was to comprehensively examine the role of subjectively perceived intelligence (as a factor that can significantly influence self-perception) in grandiose narcissism, specifically in the dimensions of agentic, antagonistic, and communal narcissism. A total of seven studies were conducted (N = 2108), including two experimental studies. The results can be divided into three domains: cognitive, emotional, and functional (relevant to behavior). The studies revealed that intelligence plays a particularly important role in agentic narcissism, manifesting across all three domains. In the cognitive domain, it is evident in overestimating one’s own intelligence and recognizing its utility in various areas of life. The belief in one’s high intelligence enhances positive emotional experiences and can serve as a protective factor when intelligence is threatened, such as in response to negative feedback about intelligence. Belief in high intelligence acts as a regulatory mechanism in agentic narcissism, supporting perceptions of one’s own agency and coping with challenges. Antagonistic narcissism, on the other hand, was not associated with overestimation of one’s own intelligence and was sometimes linked to perceiving intelligence as problematic. Despite this, antagonistic narcissism correlated with a negative emotional response to feedback indicating low intelligence, which aligns with the characteristics of this dimension of narcissism (negative emotionality and unstable self-esteem). In the cognitive domain, antagonistic narcissism was accompanied by beliefs about the low intelligence of others, suggesting that intelligence is used as a means of devaluing others. Communal narcissism demonstrates similar relationships with perception of intelligence as agentic narcissism. It is also associated with overestimating one’s own intelligence and a lack of emotional reaction to negative feedback. The similarity between communal and agentic narcissism may justify hypotheses about comparable functional dynamics, but this project did not include studies addressing these specific relationships in the functional domain.