Kocha, lubi, żartuje, czyli o czeskich i polskich frazeologizmach z komponentem narodowości

Praca jest poświęcona związkom frazeologicznym z komponentem narodowościowym w języku polskim i czeskim, czyli zawierającym nazwy narodowości w różnych formach. Celem pracy jest porównanie tych frazeologizmów w obu językach i wyciagnięcie na tej podstawie wniosków dotyczących stereotypów na temat nacji czy grup etnicznych występujących we frazeologizmach. Dodatkowym celem jest potwierdzenie hipotezy: frazeologizmy w językach polskim i czeskim prezentują szereg stereotypów i uprzedzeń dotyczących różnych narodów. W pierwszym rozdziale poświęconym teorii znajduje się teoria frazeologizmów, przez co rozumiane jest: zdefiniowanie frazeologizmu w języku polskim i czeskim oraz stworzenie własnej definicji, dokonanie charakterystyki frazeologizmów, zdefiniowanie ich funkcji i opisanie ich podziału według różnych autorów. Opisana jest również pokrótce teoria stereotypu, który to termin będzie się często pojawiał w analizie. Na koniec rozdziału teoretycznego przedstawiony zostanie stan badań na temat frazeologii z komponentem narodowościowym w języku polskim i czeskim. Drugi rozdział przedstawia metodologię przyjętą w pracy. Opisany jest sposób gromadzenia materiału, a na koniec – sposób analizy. Część praktyczna, czyli analiza materiału badawczego, znajduje się w rozdziale trzecim. Polega ona na dokładnym opisaniu każdej grupy frazeologizmów, zawierających konkretny etnonim – jedna grupa frazeologizmów zajmuje jeden podrozdział. W każdej grupie najpierw zostały przeanalizowane frazeologizmy występujące w języku czeskim, następnie w polskim, potem zidentyfikowane zostały cechy stereotypowe dla każdej nacji, które można wyróżnić na podstawie frazeologizmów. W dalszej kolejności frazeologizmy zostały porównane pod kątem ilościowym oraz odpowiedników w obu językach. Na końcu każdego podrozdziału opisano krótkie wnioski. Praca zakończona jest wnioskami oraz ogólnym podsumowaniem, zawierającym odpowiedzi na pytania badawcze i ustosunkowanie się do hipotezy.

This thesis is devoted to phraseological units with a nationality component in the Polish and Czech languages, that is, expressions containing the names of nationalities in various forms. The aim of the thesis is to compare these phraseological units in both languages and, on this basis, draw conclusions regarding the stereotypes about nations or ethnic groups that appear in such expressions. An additional objective is to confirm the hypothesis that phraseological units in Polish and Czech reflect a range of stereotypes and prejudices concerning various nations. The first chapter, dedicated to theoretical issues, presents the theory of phraseological units. This includes defining the concept of a phraseological unit in Polish and Czech, formulating an original definition, characterizing phraseological units, defining their functions, and describing their classification according to various authors. The chapter also briefly discusses the theory of stereotypes, a term that will frequently appear in the analysis. At the end of the theoretical chapter, the current state of research on phraseology with a nationality component in Polish and Czech is presented. The second chapter outlines the methodology adopted in this thesis. It describes the process of collecting material and, finally, the method of analysis. The practical part, that is the analysis of the research material, is presented in the third chapter. This part consists of a detailed description of each group of phraseological units containing a specific ethnonym – each group forms a separate subsection. In each group, phraseological units found in Czech are analyzed first, then those in Polish, followed by the identification of stereotypical features for each nation that can be distinguished on the basis of these expressions. Subsequently, the phraseological units are compared quantitatively and in terms of their equivalents in both languages. At the end of each subsection, brief conclusions are provided. The thesis concludes with findings and a general summary, which contains answers to the research questions and an evaluation of the hypothesis.