Women`s descriptive and substantive political representation in the European Parliament, 2004-2024

Parlament Europejski (PE) bywa postrzegany jako orędownik równouprawnienia płci i praw kobiet w Europie - zarówno ze względu na wyraziste poparcie tej instytucji dla praw kobiet, jak i stosunkowo wyrównaną proporcję liczby posłanek do posłów do PE. Praca doktorska w formie zbioru powiązanych tematycznie artykułów naukowych bada różne wymiary reprezentacji politycznej kobiet w PE. Cztery artykuły naukowe i jeden rozdział w recenzowanej monografii zbiorowej składające się na rozprawę poruszają zagadnienia związane zarówno z reprezentacją deskryptywną (odsetek kobiet zasiadających w PE), jak i z reprezentacją substancjalną (reprezentacja interesów i doświadczeń kobiet oraz wpływ na polityczną agendę).

Artykuł “Institutions or Ideology? Cross-party and Cross-country Analysis of Factors Contributing to the Election of Women to the European Parliament” stanowi porównawcze badanie ilościowe analizujące czynniki wpływające na deskryptywną reprezentację kobiet w PE we wszystkie państwa członkowskich UE. Nowatorskim elementem badania jest przyjęcie krajowych partii politycznych za jednostki analizy (N=450). W artykule porównano ponadto wpływ zmiennych na dwóch poziomach: krajowych partii politycznych oraz czynników na poziomie kraju, a także zbadano różnice w oddziaływaniu tych zmiennych na państwa Europy Środkowo-Wschodniej i pozostałe państwa UE. Badanie opiera się na nowym, wielopoziomowym zbiorze danych stworzonym na potrzeby tego projektu badawczego.

Podczas gdy poprzedni artykuł był oparty na badaniu porównawczym wszystkich państw członkowskich UE, artykuł “Gender Quotas and Women’s Access to Viable List Positions: Evidence from the European Parliament Elections in Poland” to studium przypadku, w którym analizuję listy wyborcze do PE w Polsce (2004-2024). Badam związek między wprowadzeniem ustawowych kwot płci w Polsce w 2011 roku, płcią kandydatek i kandydatów oraz ich wcześniejszym doświadczeniem w krajowej polityce i w PE a przydzielaniem „biorących” miejsc na listach wyborczych w wyborach do PE w Polsce. Analiza regresji została przeprowadzona w oparciu o bazę danych na poziomie poszczególnych kandydatów i kandydatek do PE (N=3215) stworzoną na potrzeby tego badania.

W kolejnym artykule “Protecting Women, Saving Europe: Polish Populist Radical Right Parties, Women MEPs and the Rise of Eastern Femonationalism” analizuję sposób, w jaki reprezentacja deskryptywna kobiet przekłada się na reprezentację substancjalną. Przeprowadzam analizę dyskursu posłanek do PE z dwóch polskich partii prawicowo-populistycznych - Prawa i Sprawiedliwości oraz Konfederacji – aby zrozumieć, w jaki sposób definiują one kwestie kluczowe kobiet oraz swoją rolę w PE. W analizowanych wypowiedziach identyfikuję ślady retoryki charakterystycznej dla femonacjonalizmu opisanego przez Sarę R. Farris (2017). Rozdział “Parlament Europejski: w awangardzie politycznego równouprawnienia kobiet?” omawia historyczny i obecny udział kobiet w składzie PE oraz czynniki, jakie wpływają na systematycznie wyższy odsetek kobiet w PE w porównaniu z parlamentami narodowymi. Analizuje również dostęp posłanek do kierowniczych funkcji w PE, takich jak przewodniczenie temu zgromadzeniu, zasiadanie w Prezydium czy stanie na czele komisji parlamentarnych.

Artykuł “New Ways of Researching Women’s Representation in Parliamentary Assemblies: Theoretical Assumptions and Empirical Applications of Feminist Institutionalism” przedstawia główne założenia teorii instytucjonalizmu feministycznego i omawia czym różni się on od innych nurtów neoinstytucjonalizmu. Artykuł prezentuje ponadto empiryczne zastosowania tej ramy teoretycznej i potencjał jej wykorzystania do badań nad zgromadzeniami parlamentarnymi, w szczególności nad Parlamentem Europejskim. Na przykładzie artykułów wchodzących w skład cyklu publikacyjnego pokazuję, w jaki sposób perspektywę instytucjonalizmu feministycznego można połączyć z wykorzystaniem ilościowych metod badawczych.

The European Parliament (EP) is often perceived as a champion for gender equality and women's rights in Europe, both because of its strong support for women's rights and the relatively equal proportion of female and male MEPs. This doctoral examines various dimensions of women's political representation in the EP. The four articles and one chapter in a peer-reviewed book address research questions related to both descriptive representation (the percentage of women in the EP) and substantive representation (the representation of women's interests and experiences and their influence on the political agenda).

The article “Institutions or Ideology? Cross-Party and Cross-Country Analysis of Factors Contributing to the Election of Women to the European Parliament” is a cross-national (including 28 EU Member States), large-N quantitative study of the key factors influencing women’s descriptive representation in the EP. It offers a novel conceptual approach by designating a national political party as the key unit of analysis. This allows for a larger number of observations (N=450) and a deeper insight into party-level dynamics. The article furthermore compares the impact of factors on several levels of variables: national parties’ characteristics and country-level factors. The study is based on a new, multi-level dataset created for this research project.

While the previous article was based on a comparative study of all EU Member States, the article “Gender Quotas and Women’s Access to Viable List Positions: Evidence from the European Parliament Elections in Poland” is a case study of EP elections in Poland (2004–2024). The article investigates the relationship between the introduction of national gender quotas and the assignment of viable electoral list positions to women candidates. Drawing on the original, individual-level empirical data from five (2004-2024) EP elections in Poland, I examine if women face underrepresentation in viable positions on electoral lists and whether the introduction of gender quotas in 2011 alleviated or exacerbated this problem. I furthermore analyse the role of incumbency advantage and national political experience, examining heterogenous effects between genders.

In the next article, “Protecting Women, Saving Europe: Polish Populist Radical Right Parties, Women MEPs and the Rise of Eastern Femonationalism”, I analyse how the descriptive representation of women translates into substantive representation. I examine the discourse of female MEPs from two Polish right-wing populist parties – Law and Justice and Confederation – to understand how they define key women's issues and their role in the EP. In the analysed plenary interventions, I identify traces of rhetoric characteristic of femonationalism as described by Sara R. Farris (2017).

The book chapter “The European Parliament: at the Vanguard of Gender Equality in Politics?” outlines the historical and current trends in representation of women in the EP. Reasons behind the relatively high share of women in the EP (compared to national parliaments) are also presented. It furthermore analyses women’s access to leadership roles in the EP – including the Presidency, the Bureau, or the chairmanship of parliamentary committees.

The article “New Ways of Researching Women’s Representation in Parliamentary Assemblies: Theoretical Assumptions and Empirical Applications of Feminist Institutionalism” sets out the building blocks, conceptual components and key assumptions of feminist institutionalism. It demonstrates the range of empirical applications of FI and its potential for future studies of parliamentary assemblies. Furthermore, it contributes to the methodological discussion by showing that while feminist institutionalist research has predominantly used qualitative methods, there is also potential for using quantitative methods to address the questions posed by feminist institutionalist scholars.