Deprivation of citizenship in contemporary Western Europe as a sanction for acts of terrorism - perspective of the European Convention on Human Rights

W pracy podejmuje się problematykę pozbawienia obywatelstwa stosowanego jako sankcja za akty terroryzmu w Europie Zachodniej w świetle Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPC). Autor analizuje krajowe przepisy, ich zmiany, a także praktykę (administracyjną i sądową) stosowania tego środka przez władze krajowe. Na potrzeby analizy wyselekcjonowano kilka państw Europy Zachodniej (Zjednoczone Królestwo, Francja, Belgia, Holandia, Dania, Niemcy, Szwajcaria, Austria i Włochy), a w celach prawnoporównawczych także niektóre państwa pozaeuropejskie (Kanada, Australia i Stany Zjednoczone). Analiza potwierdza, że w ciągu ostatnich 25 lat państwa coraz szerzej stosowały pozbawienie obywatelstwa w stosunku do osób skazanych lub podejrzewanych o terroryzm. Sformułowano zatem pytanie badawcze: pod jakimi (prawnoczłowieczymi) warunkami pozbawienie obywatelstwa jest dopuszczalne? Biorąc pod uwagę EKPC jako główną ramę dla prowadzonych rozważań, autor omawia następujące problemy: 1. jaki jest standard wynikający z art. 8 EKPC co do pozbawienia obywatelstwa; 2. czy pozbawienie obywatelstwa lub praktyka jego stosowania mają charakter dyskryminacyjny; 3. czy pozbawienie obywatelstwa jest karą w rozumieniu EKPC; 4. jakie są wymogi proceduralne w odniesieniu do pozbawienia obywatelstwa; 5. czy pozbawienie obywatelstwa jest formą traktowania zakazanego przez art. 3 EKPC; 6. czy zakaz wydalania własnych obywateli wyklucza pozbawienie obywatelstwa? Autor odpowiada na te szczegółowe pytania badawcze poprzez analizę orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dotyczącego głównie, acz nie wyłącznie, obywatelstwa), a także innych źródeł prawa międzynarodowego, które mogą wpływać na interpretację obowiązków państw wynikających z EKPC.

The dissertation tackles the problem of deprivation of citizenship in contemporary Western Europe as a sanction for acts of terrorism from the perspective of the European Convention on Human Rights (ECHR). The author analyses domestic legislation, its evolution, as well as the practice of deprivation of citizenship by domestic administrative bodies and/or courts. Several states were selected for the analysis: the United Kingdom, France, Belgium, the Netherlands, Denmark, Germany, Switzerland, Austria, and Italy, as well as—for sake of comparative example—Canada, Australia, and the United States. Such analysis confirms that during the last 25 years, such measure has gradually been imposed on number of people convicted or suspected of terrorist offences, and denationalisation powers of states are used extensively. Therefore, there appears a research question: under what (human rights) circumstances is deprivation of citizenship permissible? Taking ECHR as the main frame of reference, the author focuses on the following topics: 1. what is the standard stemming from Article 8 ECHR with respect to deprivation of citizenship; 2. is deprivation of citizenship (or the practice of its application) discriminatory; 3. is deprivation of citizenship punishment within the meaning of ECHR; 4. what are procedural requirements in respect of deprivation of citizenship; 5. is deprivation of citizenship ill-treatment prohibited by Article 3 ECHR; 6. does freedom from being expelled from a country of nationality bar deprivation of citizenship? The author seeks to answer these specific research questions by analysing the case-law of the European Court of Human Rights (concerning mainly, but not exclusively, citizenship), as well as different sources of international law (which can impact the interpretation of the scope of obligations imposed on states under ECHR).