Porównanie ustroju Królestwa Polskiego oraz Wielkiego Księstwa Finlandii

Praca porównuje drogi Polski i Finlandii do niepodległości w latach 1809–1918. Oba narody funkcjonowały w ramach Imperium Rosyjskiego i były zależne od decyzji caratu, lecz ich postawy były odmienne. Kluczowe różnice między nimi wynikały z podejścia do władzy rosyjskiej, aspiracji narodowych oraz środków walki o niezależność – Polska częściej wybierała zbrojne powstania, a Finlandia drogę kompromisów i legalizmu. W pracy ukazano także różnice w kulturze pamięci i tożsamości narodowej obu państw. W opracowaniu przeanalizowano rolę aktów prawnych w kształtowaniu ustroju Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Finlandii (m.in. konstytucje, kodeksy i rozporządzenia), a także procesy rusyfikacyjne oraz rolę lokalnych elit i aktów prawnych w kształtowaniu dążeń niepodległościowych. Szczególną wartość przypisuje się tu analizie samorządności jako procesowi zmierzającemu do osiągania kolejnych etapów niezależności, że mimo różnych środków, efekt był wspólny – suwerenne państwo. Polska niepodległość rodziła się w walce, fińska w cierpliwym oporze. Praca ukazuje, jak różne uwarunkowania kulturowe, społeczne i polityczne prowadziły do wspólnego celu: odzyskania wolności.

The work compares Poland's and Finland's paths to independence between 1809 and 1918. Both nations operated within the Russian Empire and were dependent on the decisions of the Tsarist regime, but their attitudes were distinct. Key differences between them stemmed from their approach to Russian rule, national aspirations, and the means of fighting for independence – Poland more often chose armed uprisings, while Finland opted for compromise and legalism. The work also highlights differences in the culture of memory and national identity of the two countries. It analyzes the role of legal acts in shaping the political systems of the Kingdom of Poland and the Grand Duchy of Finland (including constitutions, codes, and regulations), as well as the processes of Russification and the role of local elites and legal acts in shaping the aspirations for independence. Of particular value here is the analysis of self-government as a process aimed at achieving successive stages of independence. Despite the varying means employed, the end result was common: a sovereign state. Polish independence was born in struggle, Finnish independence in patient resistance. The work demonstrates how diverse cultural, social, and political conditions led to a common goal: regaining freedom.