CITYSTHESIA - zmysłowość miasta. Doświadczenia sensoryczne w przestrzeni miejskiej

Praca magisterska CITYSTHESIA – zmysłowość miasta. Doświadczenia sensoryczne w przestrzeni miejskiej podejmuje temat wielozmysłowego odbioru miasta jako przestrzeni życia codziennego. Autorka wprowadza autorskie pojęcie citysthesia, rozumiane jako zintegrowane, cielesne i afektywne doświadczenie miasta poprzez zmysły. Praca ma charakter interdyscyplinarny, łącząc geografię humanistyczną, socjologię przestrzeni, psychologię środowiskową, estetykę urbanistyczną oraz teorię percepcji.

W części teoretycznej omówiono pojęcia przestrzeni, miejsca, percepcji i zmysłów, ukazując ich rolę w budowaniu relacji człowieka z miastem. Szczególną uwagę poświęcono zmysłom klasycznym (wzrok, słuch, dotyk, węch, smak) oraz zmysłom wewnętrznym (propriocepcja, interocepcja, równowaga), wskazując na ich współdziałanie w odbiorze otoczenia. Przedstawiono również koncepcje synestezji, transzmysłowości i międzyzmysłowości jako bazę dla rozumienia citysthesii.

Część empiryczna obejmuje badania jakościowe. Przeprowadzono wywiady eksperckie oraz spacery badawcze, a także udostępniono uczestnikom dzienniki percepcyjne. W badaniach wzięły udział osoby niewidome, dzieci, dorośli, seniorzy, architekci, edukatorzy i inni. Niektóre osoby reprezentowały jednocześnie różne grupy, a większość stanowili mieszkańcy Warszawy. Ze względu na wąską skalę badań autorskich powołano się również na dorobek innych badaczy. Analiza doświadczeń potwierdziła, że zmysły odgrywają kluczową rolę w orientacji przestrzennej, budowaniu emocjonalnej relacji z miejscem oraz w ocenie komfortu i dostępności przestrzeni miejskiej.

W pracy zaproponowano także zastosowanie citysthesii jako narzędzia projektowego i społecznego – w tworzeniu map zmysłowych, przestrzeni inkluzyjnych oraz w edukacji przestrzennej. Citysthesia może wspierać projektowanie miast bardziej dostępnych, empatycznych i przyjaznych dla zmysłów, uwzględniając różnorodność użytkowników i ich potrzeby sensoryczne.

The master’s thesis explores the topic of multisensory perception of the city as a space of everyday life. The author introduces the original concept of citysthesia, understood as an integrated, embodied, and affective experience of the city through the senses. The study is interdisciplinary, combining humanistic geography, spatial sociology, environmental psychology, urban aesthetics, and the theory of perception.

The theoretical section discusses the concepts of space, place, perception, and senses, showing their role in shaping the relationship between humans and the city. Particular attention is given to classical senses (sight, hearing, touch, smell, taste) and internal senses (proprioception, interoception, balance), highlighting their interaction in perceiving the environment. It also presents the concepts of synesthesia, trans-sensoriality, and inter-sensoriality as a basis for understanding citysthesia.

The empirical part includes qualitative research. Expert interviews and research walks were conducted, and participants were provided with perception diaries. The study involved blind individuals, children, adults, seniors, architects, educators, and others. Some participants represented multiple groups, and most were residents of Warsaw. Due to the limited scale of the author’s research, references were also made to the work of other scholars. The analysis of experiences confirmed that senses play a key role in spatial orientation, building emotional relationships with places, and assessing the comfort and accessibility of urban spaces.

The concept of citysthesia is further developed as a design and social tool – for creating sensory maps, inclusive spaces, and spatial education. Citysthesia can support the design of cities that are more accessible, empathetic, and sensory-friendly, taking into account the diversity of users and their sensory needs.