What gets lost in translation? Analysing selected cultural and linguistic elements in Le Petit Prince and its renderings into English and Polish

W świecie tłumaczenia literatury istnieje specjalna kategoria biorąca pod uwagę odrębną grupę odbiorców - młodych czytelników. Często więc przypatrując się tłumaczeniom literatury dziecięcej jesteśmy w stanie zaobserwować specjalne podejście tłumaczy do translacji takich tekstów, które są z założenia przeznaczone dla dzieci - dodatkowo, w ich treść przy adaptacji na język docelowy mogą zostać wplecione różnorakie cele edukacyjne, takie jak te natury pedagogicznej bądź moralizatorskiej. Co więcej, dzieła charakteryzujące się wysoką zawartością metafor czy wręcz wielowarstwowością sensu tekstualnego, takie jak ten tu przedstawiony, potrzebują indywidualnego podejścia do ich tłumaczenia. W tej pracy przedstawiam analizę wybranych elementów kulturowych i językowych występujących we francuskim oryginale powieści “Le Petit Prince” i jej wybranych wersji tłumaczeniowych w językach: polskim i angielskim. Wybrane przykłady z tekstów są poddane analizie, która oparta jest na modelu opracowanym przez literaturoznawczynię Monikę Adamczyk-Garbowską zaprezentowanym w książce “Polskie Tłumaczenia angielskiej literatury dziecięcej. Problemy krytyki przekładu.”. Autorka tego tekstu prezentuje w nim przekonanie, iż w tłumaczeniu literatury dziecięcej z języka obcego na język polski często następuje seria uproszczeń tekstu, całkowite bądź częściowe pominięcie aspektu kulturowego tekstu źródłowego i ominięcie elementów, które zwyczajnie mogły sprawiać trudność tłumaczom tych oto tekstów. Adamczyk-Garbowska doszukuje się powodów tych działań w ówcześnie istniejącej Konwencji Tłumaczeniowej Literatury Dziecięcej, która w mniejszym lub większym stopniu wywierała presję na tłumaczy i ich wybory tłumaczeniowe. W pierwszym rozdziale tej pracy przedstawiam lingwistyczne elementy potrzebne do analizy, w tym istniejące techniki i strategie tłumaczeniowe. Drugi rozdział poświęcony jest teorii dotyczącej tłumaczeniu kulturowych elementów obecnych w tekstach literackich. Trzeci rozdział natomiast przedstawia szczegółowo dzieło Antoine’a de Saint-Exupéry’ego, wprowadzając do analizy wybranych elementów tekstu “Małego Księcia” i wybranych jego tłumaczeń. Na końcu pracy, w podsumowaniu przedstawiam swoje wnioski dotyczące przedstawionej analizy opartej na modelu Adamczyk-Garbowskiej.

In the world of literary translation, there exists a special regard for translating children’s literature. The target group of such translation is characterized by different needs and thus the approach towards such translation differs from the one targeted at adult readers. In addition, what can be observed when analysing such works, translators often chose to approach their task with certain educational goals in mind; be it the pedagogical ones or the ones shaping the moral character of the reader for example. What is more, literary works targeted at children audiences, such as the one to be analysed in this thesis, often display special sets of qualities: they are seeping with metaphors, their structure resembles verse more than prose etc. Thus they require a different transnational approach. For the purpose of this thesis I will be analysing certain linguistic and cultural elements found in the French original “Le Petit Prince” novel and its chosen translations into English and Polish. The chosen fragments of the text will be analysed based on the model founded by a Polish linguist Monika Adamczyk-Garbowska and first presented in 1988 in a book titled “Polskie Tłumaczenia angielskiej literatury dziecięcej. Problemy krytyki przekładu.” by the same author. Adamczyk-Garbowska points out how children’s literature, translated from a foreign language into Polish, often represents techniques that suggest simplification of the text or even omitting the cultural aspect of it altogether. According to her logic, those are the aspects of the target text that may seem the most problematic to the translator. However, the main culprit of such choices she finds in the Convention of Translation of Polish Children’s Literature of that time, which put pressure on the translators - of the twentieth century - to above all domesticate the text and first and foremost, make it educational, even if forcefully.
In the first chapter of the thesis I will be presenting linguistic elements needed to analyse translations, such as strategies and techniques used in the field. The second chapter is dedicated to the theory of translating cultural elements of the texts at hand. Lastly, the third chapter is presenting the work of Antoine de Saint-Exupéry that is to be analysed in detail, as an introduction to the analysis of Le Petit Prince novel and its chosen translations. At the very end of the last chapter I will be presenting my conclusions concerning the analysis.