Entre l'art et l'artisanat. Les figures de l'artisan(e) chez G. Sand (Les Maîtres mosaïstes), H. de Balzac (Pierre Grassou) et É. Zola (Madame Sourdis)

Celem niniejszej pracy jest analiza porównawcza postaci rzemieślnika bądź rzemieślniczki w powieści George Sand Les Maîtres mosaïstes oraz dwóch nowelach: Pierre Grassou Balzaka i Madame Sourdis Zoli. Teksty te poruszają kwestię statusu rzemiosła w dobie przemian ekonomicznych, społecznych i kulturalnych XIX wieku. Autorzy burzą dotychczasowe ograniczone spojrzenie na sztuki piękne, poszerzając ich zakres, bądź degradując artystę-malarza do poziomu rzemieślnika. W powieści Sand rzemiosło okazuje się nieodłączną częścią procesu twórczego, podczas gdy u Balzaka i Zoli zostaje zdewaloryzowane i przedstawione jako zjawisko związane z komercjalizacją sztuki.

The objective of the present work is to compare the figure of the craftsman or craftswoman in George Sand’s novel Les Maîtres mosaïstes and two novellas: Balzac’s Pierre Grassou and Zola’s Madame Sourdis. These texts address the status of craftsmanship in the context of the economic, social, and cultural transformations of the nineteenth century. The authors challenge the traditionally narrow conception of the fine arts, either by broadening their scope or by reducing the painter-artist to the status of a craftsman. In Sand’s novel, craftsmanship proves to be an integral part of the creative process, whereas in Balzac and Zola it is devalued and presented as a phenomenon associated with the commercialization of art.

L’objectif de ce travail est d’étudier, dans la perspective comparative, la figure de l'artisan ou de l’artisane présente dans le roman Les Maîtres mosaïstes de George Sand et les deux nouvelles: Pierre Grassou de Balzac et Madame Sourdis de Zola. Ces textes abordent la question du statut de l'artisan à l'époque des transformations économiques, sociales et culturelles du XIXᵉ siècle. Les trois auteurs remettent en question la conception traditionnelle et restrictive du domaine des beaux-arts, soit en élargissant ses limites, soit en réduisant la figure de l’artiste-peintre au niveau d’un artisan. L’artisanat chez Sand apparaît comme un élément indissociable du processus de création artistique, tandis que chez Balzac et Zola, il est présenté de façon dévalorisante en renvoyant au phénomène de la commercialisation de l’art.