Nadużycie środków ochrony dóbr osobistych - uwagi de lege feredna

Celem artykułu jest przedstawienie propozycji uzupełnienia przepisów Kodeksu cywilnego regulujących instrumenty niemajątkowej i majątkowej ochrony dóbr osobistych (osobowości człowieka). Chodzi o usunięcie skutków naruszenia dobra (art. 24 k.c.) oraz instytucję zadośćuczynienia za krzywdę niemajątkową (art. 448 k.c.). Obecne ujęcie ogólne nie wskazuje kryteriów, jakimi każdorazowo powinien kierować się sąd przyznając odpowiednią ochronę pokrzywdzonemu. Prowadzi to w praktyce niejednokrotnie do powstania wątpliwości, czy zasądzony środek ochrony pozostaje z jednej strony adekwatny, z drugiej zaś – czy nie stanowi nadmiernego obciążenia (przede wszystkim finansowego) dla osoby ponoszącej odpowiedzialność. Praktyka dostarcza też licznych przykładów na to, że czasem dochodzenie roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych stanowi bardziej rodzaj szykany dla osoby pozwanej, niż źródło rekompensaty dla pokrzywdzonego. Istotnym przykładem takich nieprawidłowości jest zjawisko tzw. SLAPP. W artykule przedstawiono propozycje rozwiązań normatywnych, które pozwoliłyby w istotniej mierze uniknąć tych negatywnych zjawisk.