Arbitraż jako metoda rozwiązywania sporów w sporcie

Postępująca profesjonalizacja oraz komercjalizacja sportu nadały współzawodnictwu sportowemu globalny charakter i istotne znaczenie gospodarcze. Na tym tle w obszarze sportu pojawiły się skomplikowane i specyficzne spory wymagające szczególnych rozwiązań. Odpowiedzią na te wyzwania stał się arbitraż sportowy. Praca podejmuje problematykę arbitrażu sportowego jako metody rozwiązywania sporów w sporcie, przedstawiając jego istotę, podstawy prawne oraz cechy charakterystyczne. W tym celu analizie poddane zostały zarówno polska, jak i zagraniczna literatura z zakresu prawa sportowego i postępowania cywilnego, uzupełnione o orzecznictwo sądów polskich i europejskich. Zbadane zostały także regulaminy i statuty organizacji sportowych oraz stałych sportowych sądów arbitrażowych. Przeprowadzone rozważania wykazały, że arbitraż sportowy nie jest pojęciem jednolitym, lecz określeniem obejmującym metody rozstrzygania zróżnicowanych sporów o charakterze sportowym, rozpoznawanych na różnych podstawach prawnych. Wspólną cechą jego odmian jest powszechnie występujący przymus poddania sporu pod rozstrzygnięcie arbitrów, którego źródło w niniejszej pracy rozważane jest zarówno na podstawie przepisów ustawy, jak i zapisu na sąd polubowny. Przymusowość ta, choć budząca pytania o zgodność z prawem do sądu, znajduje uzasadnienie w specyfice i autonomii sportu, a zalety arbitrażu w zakresie szybkości, fachowości i jednolitości rozstrzygnięć czynią go instytucją potrzebną i uzasadnioną w warunkach globalnej i skomercjalizowanej rywalizacji sportowej. Jednakże prawidłowe funkcjonowanie systemu arbitrażu sportowego jest uwarunkowane istnieniem odpowiednich gwarancji proceduralnych, obejmujących zarówno ukształtowanie sportowych sądów polubownych, postępowań przed nimi, jak i skuteczną zewnętrzną kontrolę wydawanych przez nie orzeczeń arbitrażowych.

The progressive professionalization and commercialization of sport have given sporting competition a global character and significant economic importance. Against this backdrop, complex and specific disputes have emerged in the world of sport, requiring particular solutions. Sports arbitration has become the response to these challenges. This thesis addresses the issue of sports arbitration as a method of dispute resolution in sport, presenting its essence, legal basis, and characteristic features. To this end, both Polish and foreign literature in the fields of sports law and civil procedure was analysed, supplemented by the judgments of Polish and European courts. The regulations and statutes of sports organizations and permanent sports arbitration courts were also examined. The analysis conducted in this thesis has demonstrated that sports arbitration is not a uniform concept, but rather a term encompassing methods of resolving various sports-related disputes, adjudicated on different legal bases. A common feature of its variants is the widely occurring compulsion to submit a dispute to arbitration, the source of which is examined in this thesis both on the basis of statutory provisions and arbitration agreements. This compulsory nature, although raising questions about compatibility with the right of access to a court, finds its justification in the specificity and autonomy of sport, while the advantages of arbitration in terms of speed, expertise, and consistency of decisions make it a necessary and justified institution in the context of global and commercialized sporting competition. However, the proper functioning of the sports arbitration system is contingent upon the existence of adequate procedural guarantees, encompassing both the structure of sports arbitration tribunals, the proceedings before them, and the effective external review of the arbitral awards they issue.