Husyci w świetle akt procesów kościelnych na Kujawach

Praca dotyczy funkcjonowania husytów na Kujawach w XV wieku. Powstała na podstawie analizy akt kościelnych z diecezji włocławskiej. Skupia się na obiegu informacji o herezji oraz na krążących w tamtejszej społeczności stereotypach na jej temat. Odtwarza sieć kontaktów, które pozwalały na rozprzestrzenianie się husytyzmu, ale też na wykrycie heretyków przez ich otoczenie, a następnie przez Kościół. Opisuje rolę rodziny, wspólnoty religijnej, sąsiadów, duchownych, służby i podróżników w rozpowszechnianiu plotek. Podkreśla udział kobiet w tym procesie. Porusza też wątek obiegu literatury. Pokazuje, jak heretycy próbowali chronić się przed schwytaniem poprzez manipulowanie informacjami. Jako elementy powszechnego na Kujawach obrazu heretyka wskazuje przyjmowanie komunii pod dwiema postaciami, posiadanie podejrzanych pism, odmienny od otoczenia stosunek do praktyk religijnych, podważanie autorytetu Kościoła, utrzymywanie kontaktów z osobami podejrzanymi o herezję lub z Czechami oraz wszelkie zachowania uznawane przez miejscową społeczność za szkodliwe. Zwraca też uwagę na różnice między obrazem heretyka kreowanym przez Kościół, a stereotypami krążącymi wśród ludu.

The thesis examines the functioning of the Hussites in Kuyavia in the 15th century. It is based on an analysis of ecclesiastical records from the Diocese of Włocławek. It focuses on the circulation of information about heresy and the stereotypes surrounding it within the local community. It reconstructs the network of contacts that enabled the spread of Hussitism, but also the identification of heretics by their surroundings and then by the Church. It discusses the role of family, religious community, neighbours, clergy, servants, and travellers in spreading rumours. It highlights the participation of women in this process. It also addresses the circulation of literature. It shows how heretics attempted to avoid detection by manipulating information. It identifies elements of the popular image of a heretic in Kuyavia as receiving communion under both kinds, possessing suspicious writings, a different attitude towards religious practices than the community, questioning Church authority, maintaining contacts with suspected heretics or Czechs and behaviours considered harmful by the local society. It also notices the differences between the Church’s image of heresy and popular stereotypes.