Polityka zagraniczna Unii Europejskiej a polityka Francji i Polski wobec wojny w Ukrainie

Praca poświęcona jest analizie polityk Unii Europejskiej wobec konfliktu rosyjsko-ukraińskiego w latach 2014-2024. Kluczowe elementy analizy obejmują uwarunkowania historyczne współpracy Unii Europejskiej z Ukrainą, przebieg analizowanego konfliktu od 2014 roku, reakcję Unii Europejskiej i eskalacja w 2022 roku, będąca punktem przełomowym zarówno w historii Ukrainy, jak i dla zacieśnienia relacji pomiędzy Ukrainą i Unią. Celem pracy jest zbadanie i próba oceny, w jaki sposób odmienne formy solidarności europejskiej – dyplomatyczna i praktyczna – realizowane w odpowiedzi na wojnę rosyjsko-ukraińską wpływają na spójność Unii Europejskiej oraz proces integracji europejskiej. Solidarność dyplomatyczna obejmuje działania podejmowane w ramach Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa oraz Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony, są to sankcje, negocjacje oraz wspólne stanowiska polityczne i deklaracje. Wymiar praktyczny dotyczy natomiast konkretnych form wsparcia, w tym pomocy finansowej, wojskowej, humanitarnej oraz gospodarczej. Przykładem solidarności dyplomatycznej jest Francja jako jedno z największych państw Unii Europejskiej, o bogatym doświadczeniu w dyplomacji międzynarodowej. Przykład drugiego rodzaju solidarności – praktyczny, został zilustrowany przez Polskę poprzez analizę przekazania wsparcia wojskowego, humanitarnego i finansowego. Państwa te zostały wybrane do analizy studium przypadku również ze względu na relatywnie porównywalną pozycję i znaczenie w swoich regionach oraz w strukturach unijnych, co umożliwia ich efektywne porównanie w kontekście różnych form zaangażowania. Określenia dotyczące rodzajów solidarności zostały wprowadzone przez autorkę na potrzebę systematyzacji różnych form reagowania Unii Europejskiej i nie są terminami oficjalnymi funkcjonującymi w ramach prawa. Podstawę teoretyczną pracy stanowi neoinstytucjonalizm, umożliwiający analizę wpływu instytucji oraz formalnych i nieformalnych reguł na kształtowanie polityki zagranicznej. W ramach badań zastosowano metody jakościowe, w szczególności metodę porównawczą oraz analizę desk research, obejmującą przede wszystkim analizę dokumentów, takich jak: akty prawne, raporty instytucji unijnych oraz opracowania naukowe. Przeprowadzona analiza wskazuje, że system wsparcia Unii Europejskiej charakteryzuje się znaczną elastycznością, wynikającą z charakteru polityki zagranicznej Unii Europejskiej oraz podziału kompetencji pomiędzy poziom unijny a państwa członkowskie. Umożliwia to dostosowanie form wsparcia do indywidualnych możliwości i priorytetów państw. Jednocześnie zróżnicowanie podejść poszczególnych państw członkowskich może stanowić wyzwanie dla pewnej spójności polityk Unii Europejskiej. Wnioski z pracy wskazują, że zarówno solidarność dyplomatyczna, jak i praktyczna odgrywają komplementarną rolę w kształtowanie odpowiedzi Unii Europejskiej na konflikt rosyjsko-ukraiński, a ich współwystępowanie wzmacnia skuteczność działań Unii Europejskiej w sytuacjach kryzysowych.

The thesis is devoted to the analysis of the European Union’s policies towards the Russian-Ukrainian war in the years 2014-2024. The main elements of the analysis include the historical conditions of cooperation between the European Union and Ukraine, the course of the conflict since 2014, the European Union’s response, and the escalation in 2022, which constituted a turning point both in the history of Ukraine and in the strengthening of relations between Ukraine and the European Union. The aim of the thesis is to examine how different forms of European solidarity – diplomatic and practical – implemented in response to the Russian-Ukrainian war have affected the cohesion of the European Union and the process of European integration. Diplomatic solidarity includes actions undertaken within the framework of the Common Foreign and Security Policy and Common Security and Defense Policy, such as sanctions, negotiations, and joint political positions and declarations. The practical dimension refers to concrete forms of support, including financial, military, humanitarian, and economic assistance. France is presented as an example of diplomatic solidarity due to its position as one of the largest member states of the European Union and its extensive experience in international diplomacy. The second type of solidarity – practical solidarity – is illustrated thought the example of Poland, particularly with regard to the provision of military, humanitarian, and financial support. These countries were selected as case studies also due to their relatively comparable roles and significance within their respective regions and within the role in structures of the European Union, which enables an effective comparison of different forms of engagement. The terms to the types of solidarity were introduced by the author for the purpose of systematization various forms of the European Union’s response and do not constitute official terms used within European Union law. The theoretical framework of the thesis is based on neo-institutionalism, which enables am analysis of the influence of institutions, as well as formal and informal rules, on the shaping of foreign policy. The research employs qualitative methods, in particular comparative and document analysis, including legal acts, reports of European Union institutions, and academic literature. The conducted analysis indicated that the European Union’s support system is characterized by a high degree of flexibility, resulting from the nature of the European Union’s foreign policy and the division of competences between the European Union and the member states. This allows for the adjustment of forms of support to the individual capabilities and priorities of particular states. At the same time, the diversity of approaches among member states may pose a challenge to the coherence of European Union policies.