Świat pozorów i złudzeń w dramaturgii Tadeusza Różewicza na przykładzie dramatów „Stara kobieta wysiaduje” oraz „Śmieszny staruszek”

Praca „Świat pozorów i złudzeń w dramaturgii Tadeusza Różewicza na przykładzie dramatów Stara kobieta wysiaduje oraz Śmieszny staruszek” podejmuje analizę wspomnianych utworów dramatycznych, koncentrując się na sposobach kreowania świata przedstawionego za pomocą mechanizmu pozorów. Jej celem jest ukazanie, w jaki sposób Różewicz diagnozuje kryzys reprezentacji i rzeczywistości w kulturze XX wieku oraz demaskuje procesy dezintegracji języka, tożsamości postaci i systemów znaczeń. Podstawę teoretyczną pracy stanowi koncepcja symulakrów i hiperrzeczywistości przedstawiona przez Jeana Baudrillarda. Analiza zakłada, że w omawianych dramatach rzeczywistość zostaje zastąpiona przez autonomiczne znaki, które utraciły swoje pierwotne odniesienia i funkcjonują jako symulakry. Sceniczne przestrzenie oraz zdarzenia stanowią metafory rozpadu dawnych porządków kulturowych i odzwierciedlają utratę ich znaczeń po tragicznych wydarzeniach pierwszej połowy XX wieku. Wymykające się porządkowi przyczynowo skutkowemu zachowania bohaterów oraz zaburzona komunikacja między postaciami pozornie naśladują życie, jednocześnie ujawniając jego pustkę. Różewicz wykorzystał elementy scenografii, fragmentaryczność języka oraz dekompozycję struktury dramatu, aby ukazać niemożność komunikacji oraz kryzys podmiotowości w świecie po Zagładzie. Praca dowodzi, że dramaturgia Różewicza może być interpretowana jako forma teatralna, w której klasyczne kategorie mimetycznego odwzorowania świata ujawniają dezintegrację współczesnej cywilizacji. Autor świadomie zrezygnował z rekonstrukcji dawnych systemów wartości, aby ukazać chaos i brak możliwości powrotu do tradycyjnych zasad po katastrofie. Analiza wskazuje zatem, że twórczość Różewicza wykracza poza kontekst narodowy, stając się uniwersalnym komentarzem o kondycji współczesnego człowieka, a połączenie refleksji filozoficznej Baudrillarda z analizą przestrzeni, języka i tożsamości pozwala uchwycić dramatyczne konsekwencje zaniku realności i utraty stabilnych znaczeń we współczesnej kulturze.

The World of Appearances and Illusions in the Dramaturgy of Tadeusz Różewicz: A Study of The Old Woman Broods and The Funny Old Man analyzes how Różewicz creates the world of his dramas through appearances and ilusions. The theoretical base is Jean Baudrillard's concept of simulacra and hyperreality. In these plays, reality is replaced by signs that have lost their original meaning and function as simulacra. Różewicz uses stage design, fragmented language, and a broken structure of drama to highlight the lack of communication and the crisis of human identity after the Holocaust. The thesis shows that Różewicz's works go beyond the Polish context and become a universal comment on the human condition. Combining Baudrillard's philosophy withe the study of space, language, and identity helps to understand the dramatic results of losing reality and stable meanings in contemporary culture.