Ustawa Incydentalna. Praktyka Legislacyjna w Polsce.

Praca magisterska dotyczy ustaw incydentalnych (tzw. specustaw) i ich roli w polskim systemie prawnym. Zostały w niej poddane analizie ustawy jako instrumenty legislacyjne uchwalane w wyjątkowych sytuacjach, które mają przyspieszyć realizację inwestycji lub organizację wydarzeń o szczególnym znaczeniu. Choć pełnią one funkcję lex specialis i ułatwiają procesy administracyjne, często wiążą się z ingerencją w wolności i prawa obywatelskie, w tym w szczególności we własność. W rozdziale I przedstawiono genezę i istotę ustaw incydentalnych, ich miejsce w systemie prawa oraz problem zgodności z konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego, takimi jak pewność prawa, równość wobec prawa czy ochrona własności. Omówiono także rozwiązania funkcjonujące w innych państwach. W drugiej części pracy zostały przedstawione wybrane specustawy funkcjonujące w Polsce. Zostały one szczegółowo omówione uwzględniając nie tyle kontekst prawny, ale również społeczny i gospodarczy. Ostatni rozdział poświęcono problematyce ograniczenia własności w ramach specustaw. W pracy wskazano, że uproszczone procedury wywłaszczeniowe często naruszają konstytucyjne gwarancje ochrony własności, prawo do sądu i zasadę proporcjonalności. W zakończeniu podkreślono, że choć specustawy są skutecznym narzędziem umożliwiającym sprawną realizację inwestycji publicznych i wydarzeń międzynarodowych, ich nadużywanie prowadzi do upadku pewności prawa i osłabienia ochrony praw jednostki.

The thesis concerns incidental acts (so-called special acts) and their role in the Polish legal system. The work analyzes these acts as legislative instruments acted in exceptional circumstances, intended to accelerate the implementation of investments or the organization of events of particular importance. Although they serve as lex specialis and facilitate administrative processes, they are often linked to interference with civil rights and freedoms, especially property rights. Chapter I presents the origins and essence of incidental acts, their place within the legal system, and the issue of their compatibility with the constitutional principles of a democratic state governed by the rule of law, such as legal certainty, equality before the law, and the protection of property. Comparative solutions functioning in other countries are also discussed. The second part of the thesis presents selected special acts operating in Poland. These have been examined in detail, taking into account not only their legal context but also their social and economic dimensions. The final chapter is devoted to the issue of property limitations within the framework of special acts. The thesis points out that simplified expropriation procedures often violate constitutional guarantees of property protection, the right to a fair trial, and the principle of proportionality. In conclusion, it is emphasized that although special acts are effective tools for enabling the efficient execution of public investments and international events, their overuse leads to the erosion of legal certainty and the weakening of the protection of individual rights.