Zwierzę jako przedmiot ochrony prawa karnego

Przedmiotem pracy jest analiza prawnokarnej ochrony zwierząt w polskim systemie prawa. Celem opracowania było zbadanie zakresu ochrony zwierząt przewidzianej w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt oraz ocena rozwiązań prawnych dotyczących odpowiedzialności karnej za przestępstwa popełniane przeciwko zwierzętom. W pierwszej części pracy omówiono problematykę dobra prawnego w prawie karnym, ze szczególnym uwzględnieniem sporów dotyczących statusu zwierzęcia jako samodzielnego dobra prawnego oraz jako nośnika dóbr prawnych człowieka. Następnie przedstawiono rozwój regulacji prawnych w zakresie ochrony zwierząt, zakres pojęcia „zwierzę” w ujęciu prawnym i pozaprawnym oraz wybrane problemy interpretacyjne wynikające z przepisów ustawy o ochronie zwierząt. Kolejna część pracy została poświęcona podmiotowym aspektom odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciwko humanitarnej ochronie zwierząt, w tym zagadnieniom wiktymologicznym, statusowi pokrzywdzonego oraz charakterystyce sprawców tego rodzaju czynów zabronionych. Szczegółowej analizie poddano również przestępstwa bezprawnego zabicia zwierzęcia oraz znęcania się nad zwierzętami, ze szczególnym uwzględnieniem znamion tych czynów zabronionych. Omówiono problematykę uboju rytualnego jako jednego z najistotniejszych wyjątków od ustawowego zakazu zabijania zwierząt, a także spory interpretacyjne dotyczące strony podmiotowej przestępstwa znęcania się nad zwierzętami, w szczególności znaczenia zamiaru bezpośredniego dla przypisania odpowiedzialności karnej. Przedstawiono również problem szczególnego okrucieństwa jako znamienia typu kwalifikowanego oraz wybrane współczesne problemy związane ze znęcaniem się nad zwierzętami, takie jak kopiowanie uszu i ogonów, organizowanie walk zwierząt, funkcjonowanie mokrych targów, wykorzystywanie zwierząt w działaniach wojennych oraz w patologicznych treściach publikowanych w internecie. W ostatniej części pracy przedstawiono ewolucję sankcji karnych oraz środków reakcji prawnokarnej przewidzianych w ustawie o ochronie zwierząt. Analizie poddano instytucje przepadku, zakazu posiadania zwierząt, zakazu wykonywania określonych zawodów i działalności związanych ze zwierzętami oraz nawiązki na cel związany z ochroną zwierząt. Przeprowadzone rozważania prowadzą do wniosku, że ustawodawca konsekwentnie wzmacnia zakres prawnokarnej ochrony zwierząt poprzez zaostrzanie sankcji karnych oraz rozszerzanie katalogu środków reakcji prawnokarnej. Jednocześnie niektóre rozwiązania ustawowe nadal budzą wątpliwości interpretacyjne, co wskazuje na potrzebę dalszego doskonalenia obowiązujących regulacji prawnych.

The subject of this thesis is an analysis of the criminal-law protection of animals within the Polish legal system. The aim of the study was to examine the scope of animal protection provided for in the Act of 21 August 1997 on the Protection of Animals and to assess the legal solutions concerning criminal liability for offences committed against animals. The first part of the thesis discusses the concept of a legal good in criminal law, with particular emphasis on disputes concerning the status of animals as an independent legal good and as a carrier of human legal interests. It then presents the development of legal regulations concerning animal protection, the scope of the concept of an “animal” from both legal and extra-legal perspectives, as well as selected interpretative problems arising from the provisions of the Animal Protection Act. The subsequent part of the thesis is devoted to the personal aspects of criminal liability for offences against the humane treatment of animals, including victimological issues, the status of the injured party, and the characteristics of perpetrators of such prohibited acts. A detailed analysis was also conducted of the offences of unlawful killing of an animal and animal abuse, with particular emphasis on the constituent elements of these prohibited acts. The thesis discusses the issue of ritual slaughter as one of the most significant exceptions to the statutory prohibition on killing animals, as well as interpretative disputes concerning the subjective element of the offence of animal abuse, particularly the significance of direct intent for establishing criminal liability. It also presents the issue of particular cruelty as an element of the aggravated form of the offence, as well as selected contemporary problems related to animal abuse, such as ear and tail docking, the organisation of animal fights, the operation of wet markets, the use of animals in military activities, and their exploitation in pathological content published on the Internet. The final part of the thesis presents the evolution of criminal sanctions and criminal-law measures provided for in the Animal Protection Act. The analysis covers the institutions of forfeiture, prohibition on keeping animals, prohibition on practising certain professions and conducting activities related to animals, as well as compensatory payments designated for purposes connected with animal protection. The conducted analysis leads to the conclusion that the legislator has consistently strengthened the scope of criminal-law protection of animals by increasing the severity of criminal sanctions and expanding the catalogue of criminal-law measures. At the same time, certain statutory solutions continue to raise interpretative doubts, which indicates the need for further improvement of the existing legal regulations.