Nieznana powieść Witolda Pruszkowskiego. Studium i edycja krytyczna Wdowy

Głównym celem rozprawy jest analiza i edycja „Wdowy Witolda Pruszkowskiego. Utworu, który dotąd pozostawał poza zasięgiem badaczy. Odnalezienie fragmentów tekstu w brulionie poematu „Car umożliwiło weryfikację dotychczasowych hipotez oraz pozwoliło zweryfikować dotychczasowe hipotezy i krytycznie odnieść się do biograficznych ustaleń dotyczących profetycznego wymiaru dzieła

W pracy podjęto próbę interpretacji „Wdowy w szerokim kontekście biograficznym – od romantycznego mitu kozaka po doświadczenie choroby i śmierci. Szczególną uwagę poświęcono włoskiej ikonosferze, analizując obraz Wenecji jako „miasta rozpadu” oraz przestrzeni liminalnej. Poprzez analizę obrazowania przestrzeni ukazano synkretyczny charakter wyobraźni Pruszkowskiego, łączącej tradycję romantyczną z europejskim symbolizmem.

Edycja krytyczna powieści wypełnia dotychczasową lukę badawczą, ukazując artystę jako twórcę operującego wieloznacznym kodem literackim. Praca dowodzi, że fragmentaryczność tego dzieła oraz jego specyficzna tematyka zmuszają do rewizji dotychczas powielanych przekonań na temat artysty i skłaniają do ponownego pochylenia się nad jego pomijanymi dotąd dokonaniami.

The main objective of this dissertation is the analysis and critical edition of The Widow (Wdowa) by Witold Pruszkowski—a work that has previously remained beyond the reach of researchers. The discovery of text fragments in the draft manuscript of the poem The Tsar (Car) enabled a re-examination of existing hypotheses and allowed for a critical reassessment of biographical findings regarding the prophetic dimension of the work.

This study attempts to interpret The Widow within a broad biographical context—ranging from the Romantic myth of the Cossack to the experiences of illness and death. Particular attention is dedicated to the Italian iconosphere, analyzing the image of Venice as a city of decay and a liminal space. Through the analysis of spatial imagery, the study demonstrates the syncretic nature of Pruszkowski's imagination, which fuses the Romantic tradition with European Symbolism.

The critical edition of the novel fills an existing research gap, portraying the artist as a creator who operates within an ambiguous literary code. This dissertation proves that the fragmented nature of the work, combined with its specific thematic focus, necessitates a revision of long-standing, repeated assumptions about the artist, and prompts a reconsideration of his previously overlooked achievements.