Trudności doświadczane w procesie czytania u dorosłych osób z ADHD

Szacuje się, że ADHD dotyczy ok. 7% populacji osób dorosłych. Osoby te doświadczają więcej trudności w procesie czytania od osób bez ADHD, do tej pory nie było jednak jasne, jakiego rodzaju są to trudności, w jaki sposób się prezentują, jak jest oceniany ich wpływ na czytanie, a także jak różni się ich doświadczanie w ujęciu bieżącym oraz retrospektywnym. Nieznane było również aktualne poczucie satysfakcji z czytania u osób, które nie osiągają swoich celów czytelniczych. Aby odpowiedzieć na pytania wynikające z tej luki badawczej, przeprowadzono badanie z użyciem dwóch metod: badanie ankietowe (retrospektywne) techniką CAVI na grupie N = 370 oraz badanie metodą Ecological Momentary Assessment na grupie N = 18. Badani w sondażu zadeklarowali, czytali przeciętnie 8 książek rocznie i stawiali roczne cele czytelnicze na poziomie 21,7 książki. Jednocześnie 16,8% respondentów nie przeczytało w ciągu roku ani jednej książki mimo chęci czytania, co wskazuje na znaczące trudności uniemożliwiające czytanie. Poziom doświadczanych trudności w całej próbie plasował się na poziomie 10,16 dla wszystkich trudności (na skali 0-20) i 5,84 dla trudności związanych bezpośrednio z ADHD (na skali 0-8). Badani wskazywali na takie trudności jak: zaburzenia koncentracji (w tym: błądzenie myślami i gonitwa myśli; wyłączanie się; wpływ bodźców wewnętrznych i zewnętrznych; przetwarzanie czytanego tekstu), odczuwanie znudzenia i niedoboru bodźców, zaburzenia funkcji wykonawczych (w tym: zaczynanie i kończenie czytania; wybór książki; odbieranie czytania jako wysiłku; zaburzenia pamięci roboczej), zaburzenia snu, odczuwanie wstydu i poczucia winy, a także zjawisko hiperfokusu i hiperfiksacji. W szczególności doświadczali więcej trudności związanych z ADHD niż tych wynikających z innych przyczyn, ponadto liczba i uciążliwość trudności podczas czytania rosła wraz ze wzrostem natężenia objawów ADHD. Co do zasady trudności doświadczane na bieżąco oceniane były jako mniej uciążliwe od tych przywoływanych retrospektywnie. Bieżąca satysfakcja z czytania oceniana była przeciętnie (średnio na poziomie 0,49 na skali 0-1), w tym osoby w wieku 30-39 wyróżniały się ponadprzeciętną oceną satysfakcji, z kolei mężczyźni, osoby z formalną diagnozą ADHD oraz osoby wspierane farmakologicznie oceniały swoją satysfakcję znacząco poniżej średniej, co może wskazywać na zbyt wysokie oczekiwania wobec siebie.

It is estimated that ADHD affects about 7% of the adult population. These people experience more difficulties in the reading process than people without ADHD, but until now it was not clear what kind of difficulties they are, how do they present themselves, how they influence reading, and how participants' perspective on their difficulties differs between the current and retrospective point of view. The sense of satisfaction from reading in people who do not achieve their reading goals was also not previously studied. In order to adress this research gap, a study was carried out utilizing two methods: a survey (retrospective study) using the CAVI technique on a group N = 370, and a study using the Ecological Momentary Assessment method on a group N = 18. Respondents in the survey declared that they read 8 books per year on average and set their annual reading goals at the level of 21.7 books. At the same time, 16.8% of respondents did not read a single book during the year, despite having the desire to read, which indicates they experience significant struggles preventing them from reading. The level of difficulties experienced in the entire sample was 10.16 for all difficulties (on a scale of 0-20) and 5.84 for difficulties directly related to ADHD (on a scale of 0-8). Respondents reported such difficulties as: lack of focus (including: mind-wandering; racing thoughts; mind-blanking; the influence of internal and external stimuli; processing read text), boredom and lack of stimuli, executive function deficits (including: starting and ending reading; choosing a book; perceiving reading as an effort; working memory deficits), sleep disorders, feeling shame and guilt, as well as the phenomenon of hyperfocus and hyperfixation. In particular, participants experienced more difficulties related to ADHD than those resulting from other causes, and the number and severity of difficulties were correlated with the intensity of ADHD symptoms. Generally, difficulties reported daily were assessed as less cumbersome compared those reported retrospectively. Current satisfaction with reading was estimated as mediocre (on average at the level of 0.49 on a scale of 0-1), with people aged 30-39 reporting an above-average satisfaction rating, while men, people with a formal diagnosis of ADHD, and people using pharmacological therapy rated their satisfaction as significantly below average, which may indicate higher expectations towards themselves.