Zróżnicowanie potencjału wybranych usług ekosystemowych wzdłuż Kanału Wawerskiego

Praca magisterska poświęcona jest identyfikacji, charakterystyce oraz ocenie przestrzennego zróżnicowania wybranych usług ekosystemowych Kanału Wawerskiego, ze szczególnym uwzględnieniem usług regulacyjnych i kulturowych. Podczas badania oprócz analizy usług ekosystemowych skupiono się również na historycznych zmianach użytkowania terenu. Badania objęły cały przebieg Kanału Wawerskiego oraz jego zlewnię cząstkową, która rozpościera się na obszarze warszawskich dzielnic Wesoła i Wawer oraz gmin Sulejówek, Halinów i Wiązowna. Analizy przeprowadzono na podstawie obserwacji terenowych oraz analiz GIS z wykorzystaniem Bazy Danych Obiektów Topograficznych (BDOT10k), Państwowego Rejestru Nazw Geograficznych, Numerycznego Modelu Terenu oraz map dawnych wydanych w latach: 1843, 1915, 1932. Potencjał świadczenia usług ekosystemowych przeanalizowano dla 46 wyznaczonych odcinków za pomocą 5 wskaźników z projektu ECOSERV-POL, które zostały przystosowane na potrzeby przeprowadzonych badań. Wyniki badań wykazały znaczne zmiany w zagospodarowaniu terenu w okresie analizowanych 200 lat. Obejmują one znaczny spadek powierzchni terenów podmokłych, zmiany w powierzchni lasów i obszarów rolniczych oraz intensywny rozwój obszarów zabudowanych razem z siecią drogową. Analiza wskaźników potwierdziła, że postępująca urbanizacja negatywnie wpływa na usługi regulacyjne. Z kolei usługi kulturowe mają największy potencjał na obszarach o wysokich walorach przyrodniczych, czyli Mazowieckiego Parku Krajobrazowego oraz Zakola Wawerskiego.

This master's thesis focuses on the identification, characterization, and assessment of spatial differentiation of selected ecosystem services provided by the Wawer Canal (Kanał Wawerski), with a particular emphasis on regulating and maintenance services as well as cultural services. In addition to analyzing ecosystem services, the study investigated historical land-use changes. The research covered the entire course of the Wawer Canal and its sub-catchment, spanning the Warsaw districts of Wesoła and Wawer, as well as the municipalities (gminy) of Sulejówek, Halinów, and Wiązowna. The analyses were conducted based on field observations and GIS spatial analysis using the Topographic Objects Database (BDOT10k), the State Register of Geographical Names (PRNG), the Digital Elevation Model (DEM), and historical maps published in 1843, 1915, and 1932. The potential to provide ecosystem services was analyzed across 46 designated canal reaches using 5 indicators from the ECOSERV-POL project, which were adapted for the purposes of this study. The results revealed significant changes in land development over the analyzed 200-year period. These include a substantial decline in wetland areas, shifts in forest and agricultural cover, and intensive urban development accompanied by the expansion of the road network. The indicator analysis confirmed that progressive urbanization negatively impacts regulating and maintenance services. Conversely, cultural services exhibit the highest potential in areas with high natural values, specifically the Masovian Landscape Park (Mazowiecki Park Krajobrazowy) and the Wawer Bend (Zakole Wawerskie).