(Nie) Zapomniany fragment. O „strofie pocałunkowej” w IV części „Dziadów” Adama Mickiewicza

Praca poświęcona jest analizie tzw. „strofy pocałunkowej” – usuniętego przez Adama Mickiewicza fragmentu IV części „Dziadów”. Celem pracy było prześledzenie historii tego ustępu, omówienie jego funkcjonowania w tradycji edytorskiej i badawczej oraz określenie wpływu, jaki wywiera on na interpretację dramatu. Szczególną uwagę poświęcono problemowi wykorzystania języka religijnego do opisu doświadczenia miłosnego oraz relacji między Gustawem a Księdzem. W pracy zastosowano metodę mikrologiczną, pozwalającą na analizę elementów pozornie marginalnych, lecz istotnych dla odczytania całości dzieła. Rozdział pierwszy przedstawia dzieje „strofy pocałunkowej”, okoliczności jej usunięcia z tekstu oraz historię zachowanych przekazów fragmentu. W rozdziale drugim omówiono najważniejsze stanowiska badaczy dotyczące statusu tekstologicznego strofy, a także przeanalizowano obecne w niej motywy religijne i ich związki z duchowością wschodniego chrześcijaństwa. Rozdział trzeci zawiera autorską próbę interpretacji fragmentu, ze szczególnym uwzględnieniem jego znaczenia dla obrazu miłości romantycznej oraz sposobu przedstawienia relacji między głównymi bohaterami IV części ”Dziadów”. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że „strofa pocałunkowa” stanowi istotny kontekst interpretacyjny dla całego utworu. Jej uwzględnienie pozwala pełniej dostrzec związki między doświadczeniem religijnym i miłosnym w twórczości Mickiewicza, a także ukazuje bardziej złożony charakter relacji między Gustawem a Księdzem. Fragment ten, mimo nieobecności w kanonicznej wersji dramatu, pozostaje konstytutywnym elementem refleksji nad ”Dziadami” i ich romantyczną wizją człowieka.