The development of the Catholic teaching of the Eucharist and its influence on Bible verses and paratexts concerned with this teaching as exemplified by subsequent English Catholic Bible translations

Przedmiotem niniejszej pracy jest zestawienie historii teologii Eucharystii w Kościele rzymskokatolickim oraz treści katolickich tłumaczeń Biblii na nowożytny język angielski wydanych od okresu po Soborze Trydenckim po czasy współczesne (razem ponad 400 lat). Moje badanie porównywało zmiany w katolickim rozumieniu Eucharystii oraz różnice w treści kolejnych badanych katolickich tłumaczeń Biblii. Celem badania było stwierdzenie, czy treść kolejnych tłumaczeń Biblii odzwierciedla zmiany w rozumieniu tego sakramentu. Rozdział pierwszy, będący wprowadzeniem do historii Eucharystii, opisuje główne etapy rozwoju teologii tego sakramentu w Kościele rzymskim, które miały miejsce od starożytności aż do Soboru Trydenckiego (1545–1563), w których był on rozumiany na różne sposoby. Moim wnioskiem w tym kontekście jest też jednak, że teologowie żyjący w badanym okresie nie byli świadomi ewolucji w rozumieniu pewnych aspektów Eucharystii, która została zauważona dopiero w czasach nowożytnych. Uważa się więc, że obecnie stosowane podejście do tego sakramentu stanowi swoisty powrót do korzeni nauki eucharystycznej. Myśl tę rozwijam w rozdziale trzecim, poświęconym wynikom moich badań. Rozdział drugi stanowi opis materiału badawczego i metodologii mojego badania, które przeprowadziłem na katolickich tłumaczeniach Biblii na nowożytny język angielski. Opisuję w nim przekładoznawczą teorię skoposu, która stanowi teoretyczną podstawę badania, a także sześć badanych tłumaczeń Biblii. Przekłady te zostały wybrane według kryterium posiadania największej wagi dla Kościoła katolickiego spośród wszystkich opublikowanych. Rozdział trzeci poświęcony jest pewnym aspektom teologii eucharystycznej powiązanym w większości z jej rozwojem opisanym w rozdziale pierwszym. W rozdziale tym przedstawiam wyniki mojego badania porównawczego tłumaczeń Biblii, którego celem było stwierdzenie, czy zawarte w nich treści świadczą o zmianach wewnątrz katolickiej teologii Eucharystii. Wyniki te są związane w szczególności z rozumieniem Mszy świętej jako pamiątki i uobecnienia ofiary krzyżowej, zmianą w nazewnictwie eucharystycznego i eklezjalnego ciała Chrystusa (zamiana terminów „prawdziwe” i „mistyczne”) oraz komunią niemowląt. Wnioskiem płynącym z treści rozdziału jest, że treść badanych tłumaczeń Biblii może być świadectwem zmian wewnątrz katolickiej teologii eucharystycznej, które miały miejsce zarówno od czasów potrydenckich, jak i wcześniej. Rozdział czwarty zawiera opis niektórych zmian w postrzeganiu sakramentu Eucharystii przez samych tłumaczy badanych Biblii. Są to relacja między celebracją sakramentu Eucharystii i wspólną wieczerzą (agapa) w Kościele czasów apostolskich oraz pogląd, jakoby Chrystus zmienił eucharystyczne chleb/wino w swoje Ciało i Krew za pomocą błogosławieństwa (benedykcjonizm). Wnioskiem płynącym z tego rozdziału może być, że rezultaty badań naukowych w dziedzinach takich, jak archeologia i historia chrześcijaństwa/judaizmu, również wpłynęły na zmianę rozumienia pewnych kwestii związanych z nauką o Eucharystii. Po rozdziale czwartym następuje krótki raport wniosków z całości mojego badania, po którym umieszczone są załączniki. Pierwszy załącznik zawiera szczegółowy opis, w jaki sposób treść badanych Biblii została przeniesiona do niniejszej pracy w celu przeprowadzenia analizy. Załącznik drugi to tabela zawierająca wszystkie badane wersety z każdego tłumaczenia Biblii będącego przedmiotem analizy. Załącznik trzeci to kolejna tabela, zawierająca wszystkie badane parateksty z ww. Biblii. Ostatni, czwarty załącznik to ilustracja pokazująca przykładową stronę z najstarszego spośród badanych przekładów Biblii, Nowego Testamentu w wersji Douay–Rheims, która ma służyć zaprezentowaniu sposobu, w jaki ułożone zostały w nim treści.

In this thesis, I outlined the history of Eucharistic theology in the Roman Catholic Church in order to compare it with the contents of Catholic Bible translations into modern English published within a long time span (more than 400 years). I did this in order to be able to contrast the way in which Eucharistic theology is now generally believed to have evolved with the way the contents differed between the respective Bible versions, so as to see whether differences in the researched Bibles reflect a similar pattern. The conclusion I attempt to achieve in Chapter One, which serves as a historical introduction, is that there were three major stages in the development of Eucharistic theology in the Roman Catholic Church from Antiquity up to the Council of Trent (1545–1563), which means that at certain periods of time the Sacrament was perceived differently. However, theologians living in these periods were not aware of the changes in the way the Sacrament was understood. The changes were actually noticed in the modern era, resulting in theology adopting more of what is now thought to be the outlook on the Sacrament used in the earliest stages of this development. This reasoning is continued in the latter part of this thesis, concerned with my research. Chapter Two describes my research material and outlines the methodology used in the investigation. I outline there the skopos theory, which is the particular theoretical approach from within Translation Studies followed in the course of research. I describe there also the six Bible translations examined. These were chosen for this purpose, basing on the criterion of enjoying the greatest authority in the Catholic Church. In Chapter Three, I turn to certain aspects of the development of Eucharistic theology not dealt with in Chapter One, but mostly connected to these. They are concerned with the commemorative and sacrificial aspects of the Mass, a shift in terminology concerning the Eucharistic and ecclesial Body of Christ (swapping the titles “real” and “mystical”), as well as infant communion. I present there the findings of my research wherein I conducted an analysis of the researched Bible translations, seeking for traces of changes within Catholic Eucharistic theology. The conclusion that can be drawn from the chapter is that in certain aspects the researched Bible translations can serve as witnesses to changes within Eucharistic theology, which occurred in the Catholic Church in general since the post-Tridentine era as well as before it. Next, Chapter Four deals with some changes that occurred in the way the Eucharist was perceived by the translators of the researched Bibles themselves. These include views on the placement of the Eucharistic celebration in relation to the agapae meals in the early Church as well as on the idea that Christ changed bread and wine into His Body and Blood by means of blessing (benedictionism). One conclusion that can be drawn from the chapter is that modern findings in fields such as archaeology and Christian and Jewish History have also influenced the way in which the understanding of certain issues connected with the Eucharist has evolved. The chapter is followed by a short section discussing the overall conclusions of my examination. After that come the appendices. Thus, Appendix 1 is a detailed description of the treatment of the research material. Appendix 2 is a chart containing all the examined verses from the different researched Bible translations. Appendix 3 is a longer chart housing all the examined paratexts from these Bibles. Finally, Appendix 4 is an image of a page from the oldest investigated Bible, the Douay–Rheims New Testament, given to present the organisation of its contents.