Literarisches Übersetzen im Zeichen der künstlichen Intelligenz. Eine vergleichende Analyse der literarischen und der mit KI-Tools erstellten Übersetzungen der Erzählung von Franz Kafka „Die Verwandlung“

Niniejsza praca jest poświęcona problematyce wykorzystania narzędzi opartych na sztucznej inteligencji (AI) w pracy tłumacza literatury. Analizowany problem badawczy dotyczy możliwości wybranych narzędzi AI w zakresie przekładu fragmentów utworu Przemiana autorstwa Franza Kafki. Główna hipoteza badawcza zakłada, że na obecnym etapie rozwoju sztuczna inteligencja nie jest w stanie w pełni zastąpić profesjonalnego tłumacza literatury, jednak w określonych obszarach może stanowić wsparcie dla jego pracy, co zostało potwierdzone przeprowadzoną analizą. W części teoretycznej pracy omówiono podstawowe zagadnienia związane ze sztuczną inteligencją, a także poświęcono odrębny rozdział tłumaczeniu maszynowemu. Część praktyczna obejmuje analizę możliwości, jakimi dysponują narzędzia AI w zakresie przekładu takich elementów językowych, jak metaforyka i wieloznaczności, złożona składnia oraz nagłe zmiany tempa narracji. Wyniki tłumaczeń narzędzi AI porównano przy tym z oficjalnym przekładem Przemiany na język polski. W końcowej części pracy wskazano na wyzwania, przed którymi stoją współcześni tłumacze literatury, a także zwrócono uwagę na wpływ dalszego rozwoju sztucznej inteligencji na całą branżę tłumaczeniową.

This thesis is devoted to the use of artificial intelligence (AI) tools in the work of a literary translator. The research problem concerns the capabilities of selected AI tools in translating passages from The Metamorphosis by Franz Kafka. The main research hypothesis assumes that at the current stage of development, artificial intelligence is unable to fully replace a professional literary translator; however, in specific areas, it can provide support for their work, which has been confirmed by the conducted analysis. The theoretical part of the thesis discusses the fundamental issues related to artificial intelligence and dedicates a separate chapter to machine translation. The practical part includes an analysis of the capabilities of AI tools in translating linguistic elements such as metaphors and ambiguities, complex syntax, and sudden changes in narrative pacing. The translation results from the AI tools were compared with the official Polish translation of The Metamorphosis. The final part of the thesis outlines the challenges faced by contemporary literary translators and draws attention to the impact of further AI development on the entire translation industry.

Die vorliegende Arbeit widmet sich der Problematik des Einsatzes von Tools, die auf künstlicher Intelligenz (KI) basieren, im Beruf von Literaturübersetzerinnen. Das untersuchte Forschungsproblem betrifft die Möglichkeiten ausgewählter KI-Tools bei der Übersetzung von Textauszügen aus Franz Kafkas Werk Die Verwandlung. Die zentrale Forschungshypothese geht davon aus, dass künstliche Intelligenz auf ihrem gegenwärtigen Entwicklungsstand professionelle Literaturübersetzerinnen nicht vollständig ersetzen kann, jedoch in bestimmten Bereichen eine Unterstützung ihrer Arbeit darstellen kann, was durch die durchgeführte Analyse bestätigt wurde. Im theoretischen Teil der Arbeit werden grundlegende Aspekte künstlicher Intelligenz erörtert. Darüber hinaus ist dem maschinellen Übersetzen ein eigenes Kapitel gewidmet. Der praktische Teil umfasst eine Analyse der Möglichkeiten von KI-Tools bei der Übersetzung sprachlicher Elemente wie Metaphorik und Mehrdeutigkeiten, komplexer Syntax sowie plötzlicher Tempowechsel im Text. Die von den KI-Tools erstellten Übersetzungen wurden dabei mit der offiziellen polnischen Übersetzung von Die Verwandlung verglichen. Im abschließenden Teil der Arbeit werden die Herausforderungen aufgezeigt, denen sich zeitgenössische Literaturübersetzer*innen gegenübersehen. Zudem wird auf die Auswirkungen der weiteren Entwicklung künstlicher Intelligenz auf die gesamte Übersetzungsbranche hingewiesen.