Język i tematyka przekazu w mediach głównego nurtu w III RP jako wyraz hegemonii ideologicznej

Praca stanowi pogłębione studium, w jaki sposób język i selekcja tematów w polskich mediach głównego nurtu służą sprawowaniu hegemonii ideologicznej. Punkt wyjścia wyznacza teoria hegemonii kulturowej Antonia Gramsciego, która wyjaśnia, w jaki sposób elity uzyskują przyzwolenie społeczne poprzez kulturę oraz przekaz medialny. Paradygmat ten uzupełniono o koncepcję „tematyzacji” Jerzego Kochana, rozumianej jako kształtowanie w świadomości społecznej określonego sposobu mówienia o danym wydarzeniu i jego hierarchizacji. Materiał badawczy obejmuje serwisy informacyjne Telewizji Polskiej, TVN-u, Polsatu i Republiki, tygodniki Sieci oraz Newsweek, a także czołowe portale i media społecznościowe z lat 2015-2025. Poddana została analiza dyskursu, kodujące etykietkowanie, emocjonalne epitetowanie, eufemizmy i strategie pomijania. Studium przypadków objęło między innymi Strajk Kobiet, spór o prawa osób LGBT, przekaz o ludobójstwie w Strefie Gazy czy kampanię prezydencką 2025 r w Polsce. Wyniki wskazują na istnienie dwóch konkurujących bloków hegemonicznych. Media sympatyzujące z Prawem i Sprawiedliwością mobilizują odbiorców za pomocą uproszczonych sloganów moralnych, kreując obraz wewnętrznego oraz zewnętrznego wroga i wzmacniając konserwatywną tożsamość elektoratu. Liberalne redakcje, związane z Koalicją Obywatelską, posługują się technokratycznym słownictwem oraz europejskimi ramami praworządności; przyciąga to miejskie, wykształcone grupy, lecz pogłębia elitarystyczny dystans wobec peryferii. Mimo różnic ideologicznych obydwa nurty wykazują identyczną praktykę instrumentalnego ustalania agendy: konsekwentnie heroizują „własnych” polityków, marginalizują inne ruchy polityczne, a niezależność redakcji ograniczają relacje własnościowe i presja reklamodawców, co podważa mit „wolnych mediów”. Praca dowiodła, że mainstreamowe media III RP przekształciły się w narzędzia marketingu politycznego, które zamiast informować formatują świadomość odbiorców i utrwalają polaryzację.

The thesis provides an in-depth study of how language and topic selection in Polish mainstream media serve to exercise ideological hegemony. The starting point of the thesis is Antonio Gramsci's theory of cultural hegemony, which explains how elites gain social consent through culture and media coverage. This paradigm is supplemented by Jerzy Kochan's concept of thematization, understood as shaping a specific way of speaking about a given event and its hierarchization in the public consciousness. The research material includes news bulletins from Telewizja Polska, TVN, Polsat, and Republika, the weekly magazines Sieci and Newsweek, as well as leading portals and social media from 2015 to 2025. The analysis carried out concerns discourse, labeling, assigning emotional epithets, using euphemisms and strategies of omission. Case studies included the Women's Strike, the LGBT rights debate, the coverage of the genocide in the Gaza Strip, and the 2025 presidential campaign in Poland. The results indicate the existence of two competing hegemonic blocs. Media outlets sympathetic to Law and Justice party (PiS) mobilize audiences using simplified moral slogans, creating an image of an internal and external enemy and reinforcing the conservative identity of the electorate. Liberal editorial offices, affiliated with the Civic Coalition (KO), employ technocratic language and a European rule of law framework; this attracts urban, educated groups but deepens elitist distance from the periphery. Despite ideological differences, both sides demonstrate identical practices of instrumental agenda-setting: they consistently heroize their politicians, marginalize other political movements, and editorial independence is limited by ownership relations and advertiser pressure, thus undermining the myth of free media. The work proved that the mainstream media of the Third Polish Republic have transformed into political marketing tools that, instead of informing, shape the audience's awareness and perpetuate polarization.