Plutarch, Swetoniusz, Historia Augusta: różne koncepty wyglądu władców w greckiej i łacińskiej biografistyce epoki Cesarstwa

W pracy Plutarch, Swetoniusz, Historia Augusta: różne koncepty wyglądu władców w greckiej i łacińskiej biografistyce epoki Cesarstwa analizuję opisy wyglądu władców rzymskich w antycznej biografistyce. Celem rozprawy jest zbadanie odpowiednich ustępów jako oddzielnego tematu badawczego, aby w pełni zrozumieć słownictwo, strukturę i cel opisów wyglądu władców, które nie były dotąd przedmiotem kompleksowej analizy. Praca składa się z wprowadzenia, zarysu literatury, trzech dużych rozdziałów, podsumowania, wniosków końcowych oraz dodatku o Aleksandrze Wielkim. Trzy główne rozdziały doktoratu dotyczą opisów wyglądu kolejno u Plutarcha, Swetoniusza i Historia Augusta. Sam opis wyglądu w biografistyce nie jest obiektywnym zestawem informacji o cechach ciała, ale stanowi często obraz życia i charakteru władcy. Praca doktorska nie jest wyłącznie analizą najciekawszych i najważniejszych ustępów, ale stara się odpowiedzieć na pytania o założenia metodologiczne i zapatrywania biografów. Określenia roli tych passusów w tekście żywotów wykaże ich niezaprzeczalną wartość w dyskusji o wizerunku władców w źródłach literackich. Wiele informacji o ciele władcy w biografiach znajduje swoje paralele w pracach panegirycznych, poetyckich lub historycznych, przez co lepiej możemy poznać warsztat naukowy konkretnego autora. Mamy jednak również oryginalne, sprzeczne z innymi tradycjami, bądź wręcz wymyślone, świadectwa. Udowadnia to obecność w antyku dyskusji o ciele władcy. W pierwszym rozdziale omawiam opisy wyglądu Juliusza Cezara, Othona i Galby u Plutarcha. Mimo ograniczonej formy oraz zaginięciu żywotów innych cesarzy analiza zachowanych ustępów w konfrontacji z innymi pracami Plutarcha umożliwi rekonstrukcję najważniejszych aspektów pisania o ciele przez greckiego biografa. Plutarch, ze względu na swoje założenia dydaktyczne, stworzył nietuzinkowy wizerunek ciała Juliusza Cezara, który wymyka się prostej klasyfikacji. Komentarze o ciele Galby i Othona nawiązują do tradycji znanej także innym autorom z okresu, lecz mimo to zostały w sposób oryginalny opracowany przez Plutarcha. Dzięki analizie ustępów o wyglądzie w zachowanych żywotach możemy lepiej zrozumieć sposób budowanie narracji o życiu i charakterze władców rzymskich przez Plutarcha. Drugi rozdział zgłębia zestaw opisów wyglądu cesarzy u Swetoniusza. Mimo kilku ważnych artykułów metoda pracy łacińskiego biografa nad tym tematem ciągle jest kontrowersyjna. Ustępy o cielesności w Żywotach Cezarów są konglomeratem różnych źródeł. Nie należy jednak traktować wspomnianych opisów jako obiektywnego zbioru informacji, zebranych przez bezstronnego pisarza, ale jako owoc pracy biografa o ciałach władców, których lubił i nie lubił. Swetoniusz nie miał oporów, aby ukazywać Augusta jako osobę schorowaną na stare lata, zaś ukochanego Tytusa jako człowieka o nieidealnym wyglądzie. Opisy wyglądu Kaliguli, czy Nerona, są jednak w sposób intencjonalny negatywne. Swetoniusz stworzył najciekawsze, najdłuższe i najpełniejsze opisy wyglądu władców rzymskich, co należy uznać za skutek założeń metodologicznych oraz dostępu do wielu, również tych zaginionych, dzieł. Trzeci rozdział dotyczy cielesności cesarzy, cezarów i uzurpatorów w Historia Augusta. Jest to praca najtrudniejsza w interpretacji, nie tylko na wzgląd skromnej literatury o tych opisach, ale również przez problemy, jakie wynikają z samej natury korpusu. Na pewno wspólnym dla całego zbioru motywem w opisach wyglądu jest próba zrelacjonowania wrażenia obcowania z władcą. Nie poznajemy szczegółowych informacji o kolejnych cechach ciała jak u Swetoniusza – Historia Augusta używa wysublimowanej semantyki, aby ocenić piękno, dostojność, brzydotę, bądź barbarzyńskość cielesności władców. W pracy występuje wiele nietypowych, rzadkich lub nieznanych słów. Same opisy nie są tylko obrazem życia i charakteru bohaterów żywotów, ale także sposobem na zróżnicowaniu władców za pomocą wyglądu. Analiza ustępów o wyglądzie w Historia Augusta z jednej strony potwierdza korzystanie z innych źródeł, z drugiej tworzenia przez redaktora niektórych passusów na podstawie popularnych, często nieoczywistych, prac. Badam opisy wyglądu nie tylko w oparciu o całość spuścizny literackiej wymienionych biografów, ale także zestawiam je z innymi źródłami. Dzięki dużej próbie badawczej można przedstawić wagę tematu ciała w kreacji wizerunku w świecie antycznym oraz lepiej zrozumieć tradycję literacką, propagandę, kulturę i religię antyczną.

In the work Plutarch, Suetonius, Historia Augusta: various concepts of the appearance of rulers in Greek and Latin biographical literature of the Imperial period, I analyze the descriptions of the appearance of Roman rulers in ancient biography. The aim of the dissertation is to examine the relevant passages as a separate research topic, in order to fully understand the vocabulary, structure, and purpose of the descriptions of rulers' appearances, which have not yet been the subject of comprehensive analysis. The dissertation consists of an introduction, a literature overview, three main chapters, a summary, concluding remarks, and an appendix on Alexander the Great. The three main chapters of the doctoral thesis focus on the descriptions of appearance in Plutarch, Suetonius, and the Historia Augusta. A description of appearance in biography is not an objective set of information about physical characteristics, but is often a visual representation of the ruler's life and character. The doctoral thesis is not solely an analysis of the most interesting and significant passages, but seeks to answer questions about the methodological assumptions and perspectives of the biographers. By defining the role of these passages in the text of the lives, I will demonstrate their undeniable value in the discussion of the image of rulers in literary sources. Many pieces of information about the ruler's body in biographies find parallels in panegyric, poetic, or historical works, allowing us to better understand the approach of a specific author. However, we also have original testimonies that contradict other traditions or are even entirely invented. This proves the presence of discussion about the ruler's body in antiquity. In the first chapter, I discuss the descriptions of the appearance of Julius Caesar, Otho, and Galba in Plutarch's works. Despite the limited form and the loss of biographies of other emperors, the analysis of the preserved passages in conjunction with other works by Plutarch, allows for the reconstruction of the most important aspects of writing about the body by the Greek biographer. Due to his didactic assumptions, Plutarch created a unique image of Julius Caesar's body, that eludes simple classification. The comments on the bodies of Galba and Otho reference a tradition known to other authors of the period but have been originally developed by Plutarch. Through the analysis of passages about appearance in the preserved lives, we can better understand how Plutarch constructs the narrative of the lives and characters of Roman rulers. The second chapter explores the set of descriptions of emperors' appearances found in Suetonius. Despite several important articles, the methodology employed by the Latin biographer on this subject remains controversial. The passages regarding in the appearance of rulers the Lives of the Caesars are a set of various sources. However, these descriptions should not be treated as an objective collection of information gathered by an impartial writer, but rather as the product of a biographer's work concerning the bodies of rulers he favored or disliked. Suetonius had no qualms about portraying Augustus as ailing in his old age, or depicting his beloved Titus as a man with an imperfect appearance. The descriptions of Caligula and Nero, however, are intentionally presented in a negative light. Suetonius created the most interesting, longest, and most comprehensive descriptions of the appearances of Roman rulers, which should be regarded as a result of methodological assumptions and access to many works, including those that are now lost. The third chapter focuses on the body of emperors, caesars, and usurpers in the Historia Augusta. This is the most challenging work to interpret, not only due to the limited literature on these descriptions, but also because of the issues arising from the very nature of the corpus. A common theme throughout the collection is the attempt to convey the impression of being in the presence of the ruler. We do not receive detailed information about the various physical traits as in Suetonius; instead, the Historia Augusta employs sophisticated semantics to assess the beauty, dignity, ugliness, or barbarism of the rulers' body. The text features many unusual, rare, or unknown words. The descriptions are not merely representations of the lives and characters of the figures but also serve as a means of differentiating rulers through their appearance. The analysis of passages about appearance in the Historia Augusta, on one hand confirms the usage of other sources, while on the other hand it indicates that the editor created some passages based on popular, often lost, works. I analyze descriptions of appearance not only based on the entirety of the literary legacy of the mentioned biographers, but also juxtaposing them with other sources. With a large research sample, it is possible to not only present the significance of the body theme in the creation of an image of ruler in the ancient world, but also to better understand literary tradition, propaganda, culture, and ancient religion.