Koncentracja materiału procesowego w postępowaniu cywilnym

Praca w sposób kompleksowy przedstawia zagadnienie koncentracji materiału procesowego w postępowaniu cywilnym jako zasady procesu cywilnego oraz wielowariantowego systemu. Zagadnienie to w polskiej nauce prawa jest przedmiotem badań i debat od dekad. Koncentracja materiału procesowego rozumiana jest jako postulat jak najsprawniejszego skupienia twierdzeń i dowodów w postępowaniach cywilnych. Strony obciążone są obowiązkiem wspierania postępowania, którego elementem jest przedstawianie dowodów i twierdzeń bez zbędnej zwłoki. Konsekwencją spóźnienia się z materiałem procesowym może być jego pominięcie przez sąd. W nauce prawa klasycznie opisuje się dwa modele służące skupianiu materiału procesowego: model prekluzji i model dyskrecjonalnej władzy sędziego. W obowiązującym stanie prawnym oba są przynajmniej po części realizowane w zależności od zastosowanego wariantu. Koncentracja materiału procesowego służy pewnym zasadom i wartościom procesu cywilnego, przede wszystkim takim, jak: szybkość, prawda, formalizm, kontradyktoryjność, dyspozycyjność, ustność, pisemność, bezpośredniość i równość stron. Może jednak w pewnych sytuacjach stać w sprzeczności z nimi. Wówczas takie sprzeczności powinny być odpowiednio, proporcjonalnie rozwiązane, przy uniknięciu naruszenia istoty procesu cywilnego. Praca opisuje także warianty koncentracji materiału procesowego, jakie można dzisiaj wyróżnić na podstawie przepisów k.p.c., oraz szczegółowe zagadnienia z nimi związane.

This work comprehensively presents the issue of concentration of procedural material in civil proceedings as a principle of civil procedure and a multi-variant system. This issue has been the subject of research and debate in Polish legal scholarship for decades. Concentration of procedural material is understood as a postulate for the most efficient possible gathering of claims and evidence in civil proceedings. The parties are obliged to support the proceedings, which includes presenting evidence and arguments without undue delay. Late submission of procedural material may result in its omission by the court. Legal scholarship classically describes two models for concentrating procedural material: the preclusion model and the model of the judge's discretionary power. Under the current legal system, both are implemented at least in part, depending on the variant used. The concentration of procedural material serves certain principles and values of civil proceedings, primarily those such as speed, truth, formalism, adversariality, disposability, oral proceedings, written proceedings, directness and equality of the parties. However, in certain situations, it may conflict with them. In such cases, these conflicts should be resolved appropriately and proportionally, without violating the essence of civil proceedings. The paper also describes the variants of concentration of procedural material that can be distinguished today on the basis of the provisions of the Code of Civil Procedure, as well as detailed issues related to them.