Formal phonetic instruction as a tool for developing phonological awareness and enhancing communication at a secondary level

Polscy uczniowie uczący się języka angielskiego mogą doświadczać różnych problemów komunikacyjnych wynikających z dwóch aspektów nauki języka obcego. Po pierwsze, istniejące reguły języka ojczystego uczniów są nieświadomie przypisywane językowi, który jest przyswajany. Po drugie, brak wiedzy na temat reguł danego języka obcego, a także jego fonetyki, dodatkowo pogłębia dezorientację uczniów. Dlatego nauczanie procesów fonetycznych i fonologicznych może być dobrym narzędziem do uniknięcia problemów komunikacyjnych. Ta praca bada wpływ formalnego nauczania fonetyki na rozwój świadomości fonologicznej i umiejętności komunikacyjnych wśród polskich uczniów szkół ponadpodstawowych uczących się języka angielskiego jako języka obcego. Pomimo znaczenia wymowy w kontaktach z innymi, często pozostaje ona pomijana w praktyce klasowej i przygotowywaniu programów nauczania w Polsce. Badanie dowodzi, że ukierunkowana nauka fonetyki może pomóc uczniom rozpoznać i pokonać typowe trudności w wymowie, ostatecznie poprawiając ich ogólną płynność i pewność siebie w komunikacji. Zadawane są następujące pytania badawcze: „Jaka jest skuteczność krótkoterminowej nauki fonetyki pod względem rozwoju wymowy ucznia?”; „Jaka jest skuteczność przekazywanej wiedzy pod względem rozwoju wymowy ucznia?”. Pierwsze dwa rozdziały omawiają rolę wymowy w przyswajaniu drugiego języka, porównują kluczowe cechy fonetyczne języka polskiego i angielskiego oraz badają czynniki przyczyniające się do problemów z wymową wśród polskich uczniów. Szczególną uwagę poświęcono problematycznym dźwiękom samogłosek i spółgłosek, procesom fonologicznym i aspektom mowy łączonej. Trzeci rozdział składa się z badania przeprowadzonego na małą skalę z polskimi uczniami szkół ponadpodstawowych. Obejmuje on kwestionariusze przed i po zakończeniu nauki, lekcję na temat najczęstszych problemów z wymową oraz ćwiczenia i dwa testy sprawdzające postęp. Wszystkie zebrane dane pozwoliły odpowiedzieć pozytywnie na oba pytania badawcze. Wyniki pokazują, że nawet krótka, ustrukturyzowana lekcja może znacznie zwiększyć świadomość uczniów na temat cech fonetycznych i promować dokładniejszą produkcję dźwięków należących do fonetyki angielskiej. Wyniki potwierdzają wprowadzenie regularnej instrukcji fonetycznej do klas EFL i podkreślają rolę nauczyciela w ułatwianiu rozwoju poprawności wymowy.

Polish students learning English may experience various communication problems that derive from two aspects of learning a foreign language. Firstly, the existing rules of pupils’ own mother tongue are unconsciously assigned to the language that is being acquired. Secondly, the lack of knowledge about the rules of a certain foreign language, as well as its phonetics, further develops students’ misguidance. That is the reason why teaching phonetic and phonological processes may be a good tool for avoiding communication problems.
This thesis explores the impact of formal phonetic instruction on the development of phonological awareness and communicative competence among Polish secondary school students learning English as a foreign language. Despite the importance of pronunciation in spoken interaction, it often remains neglected in classroom practice and curriculum design in Poland. The study argues that targeted phonetic instruction can help learners recognize and overcome common pronunciation difficulties, ultimately improving their overall fluency and confidence in communication. The following research questions are tackled: “What is the effectiveness of short-term phonetic instruction in terms of learner development in pronunciation?”; “What is the effectiveness of provided knowledge in terms of learner development in pronunciation?”. The first two chapters discuss the role of pronunciation in second language acquisition, compares key phonetic features of Polish and English, and examines factors that contribute to pronunciation challenges among Polish learners. Particular attention is given to problematic vowel and consonant sounds, phonological processes, and aspects of connected speech. The third chapter consists of a small-scale study conducted with Polish secondary school students. It includes pre- and post-instruction questionnaires, a lesson on the most common pronunciation issues, and follow-up practice and evaluation. All of the gathered data allowed to answer both of the research questions positively. The results demonstrate that even brief, structured instruction can significantly raise students’ awareness of phonetic features and promote more accurate production of English sounds. The findings support the inclusion of regular phonetic instruction in EFL classrooms and highlight the role of the teacher in facilitating pronunciation development.