Autorskie narzędzie analizy metafory wizualnej w badaniach plakatu społecznego

Cel/teza Celem artykułu jest przedstawienie autorskiego kwestionariusza analizy metafory wizualnej w plakacie społecznym, jak również zademonstrowanie przykładowego badania z jego użyciem. Narzędzie zostało opracowane w oparciu o teorię metafory wizualnej i  multimodalnej. W poniższym artykule zostanie przedstawiona szczegółowa analiza jednego, celowo dobranego przykładu plakatu z konkursu „Galeria Plakatu AMS” z 2024 roku. Tekst ma charakter metodologiczny: nie prezentuje wyników szerszego badania korpusu, lecz pokazuje, jak krok po kroku zapisywać decyzje interpretacyjne badacza. 

Koncepcja/metody badań Teoretyczną ramą badania jest kognitywna teoria metafory wizualnej oraz multimodalnej (m.in. Forceville; Pérez-Sobrino & Littlemore & Ford) polskie ujęcia semiotyczne plakatu (m.in. Bolek, Maćkiewicz) oraz prace dotyczące współwystępowania metafory i metonimii. Na tej podstawie uporządkowano procedurę analityczną w postaci kwestionariusza obejmującego identyfikację metafory, jej werbalizację, rozstrzygnięcie modalności (wizualna , wizualno-werbalna), występowanie metonimii w domenie źródłowej i docelowej, obecność konwencji wizualnych oraz ocenę w kategoriach metafora pozytywna/negatywna.

Wyniki i wnioski Analiza modelowego plakatu opartego na metaforze typu hybrydowego (MP2) wskazała, że narzędzie umożliwia szczegółowy opis metafory wizualnej, spójne uchwycenie relacji między domenami i omówienie roli metonimii. Kwestionariusz może być stosowany do plakatu społecznego lub innych przedstawień wizualnych opartych na figurze metafory wizualnej, po odpowiednim dostosowaniu. 

Oryginalność/wartość poznawcza Artykuł jest propozycją przyczyniającą się do uzupełniania luki w polskich badaniach nad plakatem społecznym, oferując narzędzie operacyjne do analizy metafory wizualnej i multimodalnej, łączące typologię MP1–MP3 z opisem metonimii, modalności czy konwencji wizualnych.

Aim/thesis The aim of this article is to present an original analytical questionnaire for the study of visual metaphor in social posters, as well as to demonstrate an exemplary analysis conducted using this tool. The instrument was developed on the basis of theories of visual and multimodal metaphor. The article provides a detailed analysis of a single, deliberately selected poster from the 2024 Galeria Plakatu AMS competition. The text is methodological in nature: it does not present the results of a broader corpus-based study, but instead demonstrates how a researcher’s interpretative decisions can be systematically recorded step by step. 

Concept/methods The theoretical framework of the study draws on cognitive theories of visual and multimodal metaphor (including the work of Forceville; Pérez-Sobrino, Littlemore, and Ford), Polish semiotic approaches to poster analysis (e.g. Bolek, Maćkiewicz), as well as studies addressing the co-occurrence of metaphor and metonymy. On this basis, an analytical procedure was systematised in the form of a questionnaire encompassing the identification of metaphor, its verbalisation, the determination of modality (visual vs. visual-verbal), the presence of metonymy in the source and target domains, the use of visual conventions, and an evaluative classification of the metaphor as positive or negative. 

Results and conclusions The analysis of a model poster based on a hybrid metaphor (MP2) demonstrates that the proposed tool enables a detailed description of visual metaphor, a coherent account of inter-domain relations, and a nuanced discussion of the role of metonymy. The questionnaire may be applied to social posters or other visual representations grounded in visual metaphor, provided appropriate adaptation. 

Originality/cognitive value The article addresses a gap in Polish research on social posters by offering an operational analytical tool for the study of visual and multimodal metaphor. It integrates the MP1–MP3 typology with an analysis of metonymy, modality, and visual conventions.