Krajowe Plany w dziedzinie energii i klimatu jako hybrydowy instrument zarządzania proceduralnego : między uprawnieniami Unii Europejskiej a autonomią regulacyjną państw członkowskich

Przedmiotem pracy są Krajowe Plany w dziedzinie energii i klimatu (KPEiK), ustanowione rozporządzeniem (UE) 2018/1999, ujęte jako hybrydowy instrument unijnego zarządzania proceduralnego. Zasadniczym omawianym problemem jest relacja między art. 194 ust. 2 TFUE, który zastrzega na rzecz państwa członkowskiego prawo do samodzielnego kształtowania miksu energetycznego, a reżimem zarządzania (governance), w ramach którego Komisja Europejska organizuje, ocenia i upublicznia sposób wykonywania tej kompetencji. Główne pytanie badawcze dotyczy tego, czy system KPEiK tworzy nowy typ oddziaływania, wykraczający poza klasyczne kategorie hard law i soft law. Dla jego rozstrzygnięcia zastosowano metodę dogmatycznoprawną, uzupełnioną o analizę funkcjonalno-kontekstową. Praca dowodzi, że KPEiK nie przenosi na Komisję Europejską kompetencji do materialnego określenia miksu, lecz proceduralizuje jej wykonywanie. Rekomendacje Komisji pozostają formalnie niewiążące, jednak uruchamiają obowiązek ich należytego uwzględnienia oraz mechanizm comply-or-explain, wzmocnione zasadą lojalnej współpracy z art. 4 ust. 3 TUE. Tak ukształtowany obowiązek należytego uwzględnienia okazuje się powinnością proceduralną silniejszą niż klasyczne soft law, a granica chroniąca swobodę wyboru miksu - dogmatycznie ostra, praktycznie pozostaje nieostra. Kontrola prawna rekomendacji pozostaje przy tym niepełna: wymykają się one skardze o stwierdzenie nieważności, a gwarancja skutecznej ochrony sądowej z art. 47 Karty praw podstawowych nie domyka deficytu rozliczalności. Wynik analizy ujmuje pojęcie autonomii warunkowej, stanowiące po stronie państwa członkowskiego przykład hybrydowego władztwa proceduralnego: kompetencja pozostaje formalnie nienaruszona, lecz jej wykonywanie zostaje obwarowane warunkami proceduralnymi, których zlekceważenie jest prawnie i politycznie kosztowne. KPEiK jawi się tym samym jako przejaw szerszej tendencji twardnienia prawa miękkiego (harder soft governance) i powstawania regulacji hybrydowych w prawie Unii Europejskiej.

This thesis examines the National Energy and Climate Plans (NECPs), established by Regulation (EU) 2018/1999 and construed as a hybrid instrument of EU procedural governance. The core problem addressed is the relationship between Article 194(2) TFEU - which reserves to the Member State the right to determine its own energy mix - and the governance regime under which the European Commission organises, assesses and publicises the manner in which that competence is exercised. The principal research question is whether the NECP system gives rise to a new type of influence that transcends the classical categories of hard law and soft law. To resolve it, the thesis employs the legal-dogmatic method, supplemented by a functional-contextual analysis.

The thesis demonstrates that the NECPs do not transfer to the European Commission the competence to determine the energy mix in substantive terms, but rather proceduralise the exercise of that competence. The Commission's recommendations remain formally non-binding, yet they trigger the obligation to take due account of them and the comply-or-explain mechanism, reinforced by the principle of sincere cooperation under Article 4(3) TEU. The obligation of due account, so construed, proves to be a procedural duty stronger than classical soft law, while the boundary safeguarding the freedom to choose the energy mix - doctrinally sharp - remains blurred in practice. The legal control of the recommendations is, moreover, incomplete: they elude the action for annulment, and the guarantee of effective judicial protection under Article 47 of the Charter of Fundamental Rights does not close the accountability deficit. The outcome of the analysis is captured by the concept of conditional autonomy, which represents, on the part of the Member State, an instance of hybrid procedural authority: the competence remains formally intact, but its exercise becomes hedged with procedural conditions whose disregard is legally and politically costly. The NECPs thus appear as a manifestation of a broader tendency towards the hardening of soft law (harder soft governance) and the emergence of hybrid regulation in European Union law.