Malarstwo tablicowe około połowy XV wieku na pograniczu Królestwa Polskiego i Węgierskiego. Stan i perspektywy badań

W II i III ćwierci XV wieku powstał szereg dzieł z zakresu malarstwa tablicowego, zdających się przeczyć istnieniu granic między królestwami Polski i Węgier. Na tę grupę obrazów zwrócili uwagę badacze wcześnie, jeszcze w okresie międzywojennym zarówno w Polsce, jak i w Czechosłowacji oraz na Węgrzech. Już wówczas powiązano je ze sobą na podstawie zbliżonych cech formalnych, konstruując – zgodnie z hipotezami badawczymi – szkoły lub kręgi artystyczne. W tekście została omówiona skrótowo pokaźna już dziś literatura, która powstała wokół tego zagadnienia. Jako postulat dla przyszłych badań wysunięto potrzebę ujęcia sztuki malarskiej jako sumy złożonych wewnętrznych relacji na obszarze pozbawionym – w sensie artystycznym – granicy. Zarysowanie szerszego tła historyczno-kulturowego i jego zestawienie ze zjawiskami otwiera nowe perspektywy badań nad wspólnymi wątkami przemian artystycznych, dokonujących się w warsztatach działających na szerszym obszarze po obu stronach granicy.

Various panel paintings created in the 15th century seem to deny the existence of a rigid border between the Kingdom of Poland and Hungary. In the 20th century scholars from Poland, Czechoslovakia and Hungary described these paintings as sharing important formal characteristics. On the basis of different research hypotheses, these works were attributed to various circles and artistic schools. At different times Cracow, Spiš and the Nowy Sącz Region in Lesser Poland were perceived as playing the key role in the milieu. Artists were studied as important examples of painters receiving commissions from patrons on both sides of the border. Unsurprisingly, scholars considered works created in their native countries as being the most representative and emphasised the superior quality of local creations in comparison with works created for the market beyond the border. In the paper, I will summarise the state of research, and try to outline new perspectives for the art historical analysis of several issues concerning the Gothic panel painting on the former Polish-Hungarian borderland.