Literackie konstrukty dawnej wsi, ludowości i folkloru we współczesnych publikacjach dla dzieci. Między mitem a fantazmatem – rekonesans

W artykule podjęto rozważania na temat współczesnych publikacji dla dzieci, wydanych w latach 2014-2024, dla których tematami organizującymi strukturę narracyjną, formalną i tematyczną stały się takie konstrukty jak kultura tradycyjna, ludowość, polski folklor, tzw. dawna wieś czy ludowa wizja świata i człowieka. Uwzględniając różne typy tekstów dla dzieci, autorka podjęła próbę deskrypcji mechanizmów, za pośrednictwem których rodzimi twórcy przedstawiają i wyjaśniają wskazane wycinki rzeczywistości kulturowej, a także charakterystyki dominujących paradygmatów narracyjno-interpretacyjnych – a więc sposoby widzenia wsi i sposoby myślenia o folklorze i kulturze tradycyjnej. Problematyzacji i opisowi poddane zostały m.in. takie zjawiska jak mitologizacja, symplifikacja, stereotypizacja, folkloryzm czy stylizacja na ludowość.

The article explores contemporary children’s publications released between 2014 and 2024, in which constructs such as traditional culture, Polish folklore, the socalled old countryside, as well as folk conceptualisations of the world and humanity form the foundation for the narrative, formal, and thematic structure. Taking into account various types of children’s texts, the author attempts to describe the mechanisms by which native authors present and interpret selected aspects of cultural reality, as well as the dominant narrative and interpretive paradigms – that is, the ways in which the countryside is perceived and how folklore and traditional culture are conceptualised. The article also examines and problematises phenomena such as mythologisation, simplification, stereotyping, folklorism, and stylisation into folklore.