Rozwój kompetencji narracyjnych dzieci w wieku 4-6 lat: wpływ rodzaju bodźca inspirującego na strukturę i spójność wypowiedzi

Niniejsza praca magisterska jest poświęcona zagadnieniu rozwoju kompetencji narracyjnych u dzieci w wieku od 4. do 6. roku życia, ze szczególnym uwzględnieniem wpływu, jaki na strukturę i jakość tworzonych opowiadań wywiera rodzaj zastosowanego bodźca inspirującego. W badaniu szczegółowo sprawdzono, w jakim stopniu trzy odmienne formy przekazu – historyjka obrazkowa, animacja oraz słuchowisko – determinują bogactwo struktury i spójność wypowiedzi dzieci z poszczególnych grup wiekowych. Uzyskane dane pokazały, że rozwój badanych kompetencji przebiega najintensywniej pomiędzy 4. a 5. rokiem życia. Badanie potwierdziło również, że współczesne dzieci silnie potrzebują bogatych wzorców językowych dostarczanych przez dorosłych. To właśnie opowiadania tworzone na podstawie słuchowiska miały najbardziej rozbudowaną strukturę. Narracje oparte na animacji wyróżniały się dość dobrze odtworzoną linią fabularną, zwłaszcza w przypadku dzieci sześcioletnich. Jednak większość badanych miała trudność z określeniem głównego problemu historii. Ich opowiadania były nierzadko mniej szczegółowe niż te tworzone na podstawie słuchowiska, co mogło bezpośrednio wynikać z dynamiki animacji. Zgromadzony materiał badawczy pozwolił wysnuć wniosek, że kompetencja narracyjna rozwija się wraz z wiekiem, a to, jak przedszkolaki budują dłuższe wypowiedzi, zależy w pewnym stopniu od formy bodźca, który je inspiruje.

This Master's thesis is dedicated to the development of narrative competence in children aged 4 to 6, with a particular focus on how the type of inspiring stimulus influences the structure and quality of the generated stories. The study examines in detail the extent to which three distinct forms – a picture story, an animation, and an audiobook – determine the structural richness and cohesion of utterances produced by children across specific age groups. The obtained data indicated that the development of the investigated competence progresses most intensively between the ages of 4 and 5. Furthermore, the study confirmed that contemporary children demonstrate a strong need for rich linguistic models provided by adults. Notably, the stories created based on the audiobook exhibited the most elaborate structure. Narrations inspired by the animation stood out for their relatively well-reproduced plotline, particularly in the case of the six-year-old children. However, the majority of the subjects encountered difficulties in identifying the central problem of the story. Their narratives were frequently less detailed than those based on the audiobook, which could stem directly from the dynamic nature of the animation. The gathered research material led to the conclusion that narrative competence develops with age and the manner in which preschoolers construct longer utterances depends, to a certain degree, on the form of the inspiring stimulus.