Migracje i zderzenie cywilizacji – implikacje polityczno-społeczne dla Europy Zachodniej w kontekście teorii Samuela Huntingtona

Niniejsza praca obejmuje problematykę migracji ludności z kręgu cywilizacji islamskiej do Europy zachodniej w kontekście paradygmatów „zderzenie cywilizacji” autorstwa Samuela P. Huntingtona. Głównymi celami pracy było przedstawienie oraz analiza napięć kulturowych i aksjologicznych, występujących na styku cywilizacji islamskiej i zachodniej w Europie, oraz wizualizacja i analiza procesów migracyjnych w Unii europejskiej w latach 2014 - 2023 w kontekście przemian społeczno-demograficznych współczesnej Europy. W części teoretycznej pracy omówiono pojęcie cywilizacji, został szczegółowo przedstawiony paradygmat Huntingtona oraz cechy charakterystyczne analizowanych cywilizacji. W szczególności fundamenty aksjologiczne, podejście do struktury społecznej oraz jednostki, a także religii, prawa i wartości demokratycznych w cywilizacji zachodniej i islamskiej. Uwzględniono również krytykę teorii, wskazując na jej ograniczenia. W części empirycznej pracy przedstawiono analizę danych statystycznych dotyczących migracji do Unii Europejskiej w latach 2014 – 2024, ze szczególnym uwzględnieniem Niemiec jako państwa ponoszącego największe obciążenie migracyjne. Przeanalizowano wskaźniki dotyczące legalnych i nielegalnych migracji, ilości składanych wniosków o azyl, nadanych obywatelstw, zezwoleń na pobyt, oraz różnicy we wskaźniku zagrożenia ubóstwem i wykluczeniem społecznym. Przedstawiono również zróżnicowanie między państwami członkowskimi pod względem udziału cudzoziemców i osób urodzonych za granicą w populacji. Praca pokazuje, że imigracja ludności do Unii Europejskiej, w tym głównie do krajów Europy Zachodniej pochodzącej z krajów o odmiennej kulturze i religii, nie jest chwilowym zjawiskiem, lecz długoterminowym trendem o głębokich konsekwencjach społecznych. Teza pracy brzmi: Bez realistycznej i dobrze zaplanowanej polityki migracyjnej i integracyjnej, Europa Zachodnia nie będzie w stanie sprostać skutkom narastającej migracji i związanej z nią przemianami demograficznymi.

This work covers the issue of migration of people from the Islamic civilization to Western Europe in the context of Samuel P. Huntington's clash of civilizations paradigms. The main goals of the work were to present and analyze the cultural and axiological tensions occurring at the interface of Islamic and Western civilizations in Europe, and to visualize and analyze migration processes in the European Union in the years 2014-2023 in the context of socio-demographic changes in contemporary Europe. The theoretical part of the work discusses the concept of civilization, the Huntington paradigm and the characteristic features of the analyzed civilizations are presented in detail. In particular, the axiological foundations, the approach to social structure and the individual, as well as religion, law and democratic values ​​in Western and Islamic civilizations. Criticism of the theory is also included, indicating its limitations. The empirical part of the work presents an analysis of statistical data on migration to the European Union in the years 2014-2024, with particular emphasis on Germany as the country bearing the greatest migration burden. The indicators concerning legal and illegal migration, the number of asylum applications, granted citizenships, residence permits, and the difference in the risk of poverty and social exclusion were analyzed. The differences between the Member States in terms of the share of foreigners and people born abroad in the population were also presented. The work shows that the immigration of people to the European Union, mainly to Western European countries from countries with a different culture and religion, is not a temporary phenomenon, but a long-term trend with profound social consequences. The thesis of the work is: Without a realistic and well-planned migration and integration policy, Western Europe will not be able to cope with the effects of increasing migration and the demographic changes associated with it.