Społeczno-ekonomiczne determinanty współzależności polsko-ukraińskiej w latach 2014-2025

Celem pracy jest zrozumienie relacji polsko-ukraińskich po 2014 roku z perspektywy teorii współzależności międzynarodowej oraz liberalnego instytucjonalizmu. Punktem wyjścia rozważań jest koncepcja współzależności opracowana przez Roberta O. Keohane’a i Josepha S. Nye’a, zgodnie z którą państwa pozostają powiązane siecią wzajemnych zależności gospodarczych, społecznych i politycznych. Szczególną uwagę poświęcono zagadnieniu asymetrycznej współzależności, w której korzyści i koszty wynikające ze współpracy rozkładają się nierównomiernie pomiędzy partnerów. W części teoretycznej przedstawiono główne założenia liberalnego instytucjonalizmu, koncepcję złożonej współzależności oraz znaczenie instytucji międzynarodowych w kształtowaniu współpracy między państwami. Omówiono również kategorię asymetrii współzależności jako narzędzie analizy relacji bilateralnych oraz wskazano jej znaczenie dla badania relacji polsko-ukraińskich. W części empirycznej skoncentrowano się na migracjach jako jednym z najważniejszych społeczno-ekonomicznych wymiarów współzależności między Polską a Ukrainą po 2014 roku. Przeanalizowano uwarunkowania polityczne i gospodarcze migracji, ze szczególnym uwzględnieniem wydarzeń związanych z Euromajdanem, aneksją Krymu oraz wojną w Donbasie. Wskazano, że konflikty i kryzysy gospodarcze na Ukrainie przyczyniły się do wzrostu migracji zarobkowej do Polski, która stała się głównym kierunkiem emigracji ukraińskich pracowników. Praca pokazuje, że migracje oraz rozwijająca się współpraca gospodarcza doprowadziły do pogłębienia wzajemnych zależności pomiędzy oboma państwami. Polska odniosła korzyści w postaci uzupełnienia niedoborów siły roboczej oraz wsparcia wzrostu gospodarczego, natomiast Ukraina zyskała dostęp do rynku pracy i źródło dochodów w postaci przekazów pieniężnych migrantów. Jednocześnie analiza wskazuje na występowanie wyraźnej asymetrii współzależności, wynikającej z różnic w poziomie rozwoju gospodarczego, stabilności instytucjonalnej oraz możliwościach dywersyfikacji alternatywnych kierunków współpracy. Wnioski pracy potwierdzają, że relacje polsko-ukraińskie po 2014 roku stanowią przykład asymetrycznej współzależności, w której migracje i współpraca gospodarcza pełnią kluczową rolę w kształtowaniu wzajemnych relacji. Pomimo nierównomiernego rozkładu korzyści i kosztów, współzależność ta sprzyja utrzymywaniu i rozwijaniu współpracy bilateralnej, jednocześnie wpływając na pozycję obu państw w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

The aim of this thesis is to understand Polish-Ukrainian relations after 2014 from the perspective of the theory of international interdependence and liberal institutionalism. The starting point of the analysis is the concept of interdependence developed by Robert O. Keohane and Joseph S. Nye, according to which states are connected through a network of mutual economic, social, and political dependencies. Particular attention is devoted to the issue of asymmetric interdependence, where the benefits and costs arising from cooperation are distributed unevenly between partners. The theoretical section presents the main assumptions of liberal institutionalism, the concept of complex interdependence, and the role of international institutions in shaping cooperation among states. It also discusses the category of asymmetric interdependence as an analytical tool for examining bilateral relations and highlights its relevance for the study of Polish-Ukrainian relations. The empirical section focuses on migration as one of the most important socio-economic dimensions of interdependence between Poland and Ukraine after 2014. It analyzes the political and economic determinants of migration, with particular emphasis on the events of the Euromaidan, the annexation of Crimea, and the war in Donbas. The study demonstrates that conflicts and economic crises in Ukraine contributed to a significant increase in labor migration to Poland, which became the primary destination for Ukrainian migrant workers. The thesis shows that migration and the expanding economic cooperation between the two countries have deepened their mutual interdependence. Poland benefited from filling labor shortages and supporting economic growth, while Ukraine gained access to the Polish labor market and a source of income through migrants’ remittances. At the same time, the analysis reveals a clear asymmetry of interdependence resulting from differences in economic development, institutional stability, and the ability to diversify alternative directions of cooperation. The findings confirm that Polish-Ukrainian relations after 2014 constitute an example of asymmetric interdependence, in which migration and economic cooperation play a key role in shaping bilateral relations. Despite the uneven distribution of benefits and costs, this interdependence promotes the maintenance and development of bilateral cooperation while also influencing the position of both states within the Central and Eastern European region.