Delitti tra le vette. Il giallo alpino secondo Enrico Camanni, Luca D'Andrea e Antonio Manzini

Praca poświęcona jest analizie zjawiska giallo alpino – odmiany włoskiego kryminału, którego akcja rozgrywa się w środowisku alpejskim. Punktem wyjścia jest tradycja literatury górskiej we Włoszech oraz ewolucja powieści kryminalnej. Analiza opiera się na twórczości trzech autorów: Luki D’Andrei, Antonia Manziniego oraz Enrica Camanniego. Ich utwory przedstawiają Alpy nie jako neutralne tło, lecz jako pełnoprawnego „bohatera” narracji – przestrzeń kulturową i symboliczną, w której język, folklor i natura stają się czynnikami kształtującymi fabułę oraz wpływającymi na psychikę postaci. Giallo alpino zdaje się łączyć cechy klasycznego kryminału z refleksją nad problemami współczesności, takimi jak kryzys ekologiczny, tożsamość jednostki i wspólnoty czy napięcia między tradycją a nowoczesnością. Bohaterowie powieści D’Andrei, Manziniego i Camanniego nie są racjonalnymi detektywami, lecz postaciami ze swoimi traumami, winą i obsesjami, dla których relacja z górami odzwierciedla ich wewnętrzne konflikty. W efekcie giallo alpino określić można jako wariant powieści kryminalnej, w którym Alpy stają się metaforą ludzkiej kondycji – pełnej sprzeczności i sekretów.

The thesis is devoted to the analysis of the phenomenon of giallo alpino – a variant of the Italian crime fiction set in the Alpine environment. The starting point is the tradition of mountain literature in Italy and the evolution of the crime novel. The analysis focuses on the works of three authors: Luca D’Andrea, Antonio Manzini, and Enrico Camanni. Their novels present the Alps not as a neutral backdrop, but as a full-fledged “character” in the narrative – a cultural and symbolic space in which language, folklore, and nature become factors shaping the plot and influencing characters' psyche. Giallo alpino seems to combine the features of the classical crime novel with a reflection on contemporary issues such as the ecological crisis, the identity of the individual and the community, and the tensions between tradition and modernity. The protagonists of D’Andrea, Manzini, and Camanni’s novels are not rational detectives, but characters burdened with traumas, guilt, and obsessions, for whom the relationship with the mountains mirrors their inner conflicts. As a result, giallo alpino can be defined as a variant of the crime novel in which the Alps become a metaphor of the human condition – full of contradictions and secrets.

La presente tesi è dedicata all’analisi del fenomeno del giallo alpino – una variante del romanzo poliziesco italiano ambientata nell’ambiente alpino. Il punto di partenza è la tradizione della letteratura di montagna in Italia e l’evoluzione del romanzo giallo. L’analisi si concentra sulle opere di tre autori: Luca D’Andrea, Antonio Manzini ed Enrico Camanni. Le loro opere presentano le Alpi non come uno sfondo neutro, ma come un vero e proprio “protagonista” della narrazione – uno spazio culturale e simbolico in cui lingua, folklore e natura diventano fattori che plasmano la trama e influenzano la psiche dei personaggi. Il giallo alpino sembra unire le caratteristiche del classico romanzo poliziesco con una riflessione sui problemi contemporanei, come la crisi ecologica, l’identità dell’individuo e della comunità o le tensioni tra tradizione e modernità. I protagonisti dei romanzi di D’Andrea, Manzini e Camanni non sono detective razionali, ma personaggi con i loro traumi, sensi di colpa e ossessioni, per i quali il rapporto con la montagna riflette i loro conflitti interiori. Di conseguenza, il giallo alpino può essere definito come una variante del poliziesco in cui le Alpi diventano una metafora della condizione umana, piena di contraddizioni e segreti.