Estoński CIT jako forma opodatkowania firm rodzinnych

Praca analizuje estoński CIT jako alternatywę wobec klasycznego opodatkowania dochodów przedsiębiorstw, ze szczególnym naciskiem na firmy rodzinne. W części teoretycznej wyjaśniono istotę rozwiązania: przesunięcie opodatkowania zysku z momentu jego wypracowania na chwilę dystrybucji (dywidendy i tzw. ukryte zyski). Omówiono podstawy prawne (ustawa o CIT, Ordynacja podatkowa oraz ustawa o rachunkowości), genezę oraz mechanizm działania. W części o firmach rodzinnych scharakteryzowano ich definicje, ład właścicielski, znaczenie gospodarcze i typowe źródła finansowania. Przeanalizowano specyfikę opodatkowania (PIT: skala/liniowy, ryczałt ewidencjonowany; CIT) oraz motywacje wyboru estońskiego CIT. Wskazano bariery: kryteria dostępu, wrażliwe pola interpretacyjne, ograniczenia łączenia z ulgami B+R/IP Box, konsekwencje reorganizacji oraz trudności, gdy planowany jest inwestor korporacyjny/VC. Część empiryczna (desk research i symulacje deterministyczne) objęła m.in. skalę adopcji reżimu: liczba spółek w ryczałcie wzrosła z 511 (2021) do 8 681 (2022) i 14 541 (2023); podatek wykazało odpowiednio 135, 4 985 i 9 163 podmiotów (3,3 mln zł; 310,7 mln zł; 796,1 mln zł), co pośrednio wskazuje na istotny poziom zatrzymania zysków. Studium przypadku i symulacje dla czterech modeli (JDG–skala, JDG–liniowy, sp. z o.o. klasyczny CIT, sp. z o.o. estoński CIT) pokazały, że przy pełnej dystrybucji najniższe łączne obciążenie zapewnia JDG liniowy, tuż za nim estoński CIT dla „małego podatnika” (ok. +1 p.p. efektywnej stawki); klasyczny CIT i skala PIT są wyraźnie droższe. Przy pełnej reinwestycji tylko estoński CIT daje 0% podatku w roku zysku (maksymalizacja środków na rozwój); klasyczny CIT obciąża zysk bieżącym CIT, a JDG – podatkiem u właściciela. Rekomendacje: estoński CIT jest szczególnie zasadny dla rentownych firm rodzinnych nastawionych na akumulację kapitału i nieregularne dystrybucje; przy stałych wypłatach lub niespełnieniu warunków lepszy bywa model klasyczny bądź JDG liniowy. Kluczowe jest też zarządzanie ryzykiem „ukrytych zysków” i planowanie ładu właścicielskiego/sukcesji.