Wątpliwości w postępowaniu jurysdykcyjnym w sprawach podatkowych

Niniejsza praca pt. „Wątpliwości w postępowaniu jurysdykcyjnym w sprawach podatkowych” odnosi się do ważnej zasady prawa podatkowego, jaką jest rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika. Rozważania w tym zakresie obejmowały obie postaci zasady tj. aspekt wątpliwości prawnych oraz wątpliwości faktycznych. W pracy przybliżono warunki orzekania przez organy podatkowe tj. przedstawiono regulacje dotyczące postępowania podatkowego oraz dowodowego. Przeanalizowano także normy konstytucyjne wykazując, że tytułowa zasada czerpie bezpośrednio z Konstytucji, a jej wyłącznym umocowaniem nie są regulacje Ordynacji podatkowej. Analizie poddano przyjęte na gruncie prawa karnego oraz administracyjnego metody usuwania wątpliwości, wychodząc z założenia, że dorobek literatury oraz orzecznictwa w tym zakresie może okazać się przydatny w sprawach podatkowych.

Przedstawiona w pracy istota omawianej zasady odnosi się do patowych sytuacji procesowych, w których pomimo podjęcia niezbędnych działań nadal istnieją wątpliwości interpretacyjne lub faktyczne. Z analizy wynika, że in dubio pro tributario jest rzadko stosowana. Istotności praktycznej zasady nie sprzyja dosyć trudna relacja między podatnikami a administracją skarbową. Także wadliwe sformułowanie zasady rozstrzygania wątpliwości w Ordynacji podatkowej utrudnia skuteczne powołanie się na nią.

Końcowo rozważaniom poddano możliwość relatywizacji zasady tj. odmowy zastosowania jej przez organ z uwagi na pewne wartości konstytucyjne (np. dobro wspólne, efektywność administracji państwowej) lub naganne zachowanie podatnika (nadużycie prawa). Przyjęto tezę o braku absolutnej mocy in dubio pro tributario, a w konsekwencji możliwości jej relatywizacji w drodze ważenia wartości lub jako swoistą sankcję za utrudnianie postępowania dowodowego. W szczególności, zasada ta nie znajdzie zastosowania w odniesieniu wątpliwości faktycznych, gdy strona nadużywa prawa procesowego.

This thesis, entitled “Doubts in judicial proceedings in tax matters”, addresses an important principle of tax law, namely the resolution of doubts in favour of the taxpayer (in dubio pro tributario). The discussion in this regard covered both aspects of the principle, i.e. legal doubts and factual doubts. The thesis outlines the conditions for adjudication by tax authorities, i.e. it presents the regulations concerning tax and evidential proceedings. Constitutional rules are also analysed, demonstrating that the principle in question is derived directly from the Constitution, and that its sole basis is not the provisions of the Tax Ordinance. The methods of resolving doubts adopted under criminal and administrative law were analysed, on the assumption that the literature and case law in this area may prove useful in tax matters.

The essence of the principle discussed in this thesis relates to procedural impasses in which, despite the necessary steps having been taken, interpretative or factual doubts remain. The analysis shows that the principle of ‘in dubio pro tributario’ is rarely applied. The practical relevance of the principle is not aided by the rather difficult relationship between taxpayers and the tax authorities. Furthermore, the ambiguous wording of the rule on resolving doubts in the Tax Ordinance makes it difficult to invoke it effectively.

Finally, consideration was given to the possibility of relativising the principle, i.e. the refusal by an authority to apply it on the grounds of certain constitutional values (e.g. the common good, the efficiency of public administration) or reprehensible conduct on the part of the taxpayer (abuse of rights). The view has been accepted that the principle of ‘in dubio pro tributario’ does not have absolute power, and consequently that it may be relativised by weighing up values or as a specific sanction for obstructing the taking of evidence. In particular, this principle will not apply in relation to factual doubts where a party abuses procedural law.