The role of national self-identity in shaping bilateral relations between Serbia and Croatia

Niniejsza praca analizuje, w jaki sposób tożsamość narodowa kształtuje stosunki dyplomatyczne między Serbią a Chorwacją w okresie postjugosłowiańskim, wychodząc z założenia, że polityka zagraniczna w tym regionie nie jest wyłącznie domeną interesów strategicznych, lecz przede wszystkim sceną symbolicznego przedstawienia. Opierając się na podejściu konstruktywistycznym i analizie dyskursu, praca traktuje dyplomację nie jako neutralne pole negocjacji, lecz jako przestrzeń, w której buduje się i kwestionuje pamięć zbiorową, traumę historyczną, narrację ofiary oraz poczucie tożsamości. Analiza kluczowych epizodów dyskursywnych – takich jak spuścizna Kosowa, interwencja NATO, rozbieżne praktyki upamiętniania czy symboliczna asymetria procesu integracji z UE – pokazuje, że polityka zagraniczna staje się narzędziem projekcji narodowych narracji, wzmacniania mitów o krzywdzie oraz wyznaczania granic moralnych. W obu państwach dyplomacja pełni rolę sceny tożsamościowej: Serbia odwołuje się do poczucia krzywdy i egzystencjalnego zagrożenia, podczas gdy Chorwacja buduje opowieść o moralnym wyzwoleniu i przynależności do Zachodu. Praca pokazuje również, że wspólne dziedzictwo kulturowe i historyczne nie doprowadziło do zbliżenia – wręcz przeciwnie, pogłębiło symboliczne różnice. Pomimo formalnej współpracy, nierozwiązane konflikty tożsamościowe wciąż przejawiają się w rytualnych przemilczeniach, asymetrycznych obchodach i rozbieżnych narracjach pamięciowych. W ostatecznym rozrachunku teza pracy brzmi jasno: tożsamość nie jest zewnętrznym dodatkiem do dyplomacji, lecz siłą konstytutywną, która ją współtworzy. Tak długo, jak polityka zagraniczna obu państw opiera się na antagonistycznych narracjach, proces normalizacji pozostanie niepełny. Prawdziwe zbliżenie wymaga nie tylko instytucjonalnych ram, ale także symbolicznego przedefiniowania przeszłości, wzajemnego uznania i empatii dyskursywnej.

This thesis explores how national self-identity shapes the diplomatic relationship between Serbia and Croatia in the post-Yugoslav period, arguing that foreign policy in this region operates as a symbolic performance rather than a purely strategic domain. Rooted in a constructivist approach and grounded in critical discourse analysis, the study treats diplomacy not as a neutral space of interest-based negotiation, but as a narrative arena where collective memory, historical trauma, the victimhood narrative, and identity are continually constructed and contested. By tracing key discursive episodes—such as the legacy of Kosovo, NATO’s intervention, divergent commemorative practices, and the symbolic asymmetry of EU integration—the thesis shows how foreign policy becomes a vehicle for projecting national narratives, reinforcing victimhood myths, and drawing moral boundaries. In both countries, diplomacy serves as a stage for identity projection: Serbia emphasizes historical grievance and existential insecurity, while Croatia performs a narrative of righteous liberation and Western belonging. The research demonstrates that shared cultural and historical legacies have not produced convergence, but rather intensified symbolic differentiation. Despite formal cooperation, unresolved identity conflicts continue to manifest in ritualized silences, asymmetrical commemorations, and incompatible memory politics. Ultimately, the thesis confirms that identity is not an external variable to diplomacy, but a constitutive force within it. It argues that sustainable normalization between Serbia and Croatia will remain elusive as long as their foreign policies are scripted by antagonistic narratives rather than reimagined through mutual recognition, symbolic reframing, and discursive empathy.