Stosunki rosyjsko-ormiańskie w latach 1988-2020. Wybrane zagadnienia

Streszczenie Praca poświęcona jest analizie stosunków rosyjsko-ormiańskich w latach 1988-2020, ze szczególnym uwzględnieniem ich złożonego i wielowymiarowego charakteru oraz wpływu na politykę, gospodarkę i bezpieczeństwo Armenii. Istotne miejsce zajmuje analiza polityki Rosji, której celem było utrzymanie Armenii w swojej strefie wpływów poprzez wykorzystywanie konfliktu o Górski Karabach jako instrumentu oddziaływania politycznego. Wspieranie zarówno Armenii, jak i Azerbejdżanu umożliwiało Moskwie zachowanie dominującej pozycji w regionie oraz pogłębianie zależności gospodarczej Armenii poprzez przejmowanie kontroli nad strategicznymi sektorami jej gospodarki. W pracy omówiono geopolityczne uwarunkowania Kaukazu Południowego, historyczne i kulturowe czynniki kształtujące region oraz genezę i przebieg konfliktu o Górski Karabach. Przedstawiono również proces konsolidacji władzy przez Roberta Koczariana oraz związane z nim pogłębianie zależności Armenii od Rosji, a także narastanie społecznego niezadowolenia z funkcjonowania systemu politycznego. Ostatnia część pracy koncentruje się na Aksamitnej Rewolucji, dojściu do władzy Nikola Paszyniana oraz reformach wdrażanych przez jego rząd, wymierzonych w dotychczasowe elity polityczne.

Resume The thesis is devoted to an analysis of Russian-Armenian relations in the years 1988-2020, with particular emphasis on their complex and multidimensional nature and their impact on Armenia’s politics, economy, and security. A significant part of the study is devoted to Russia’s policy of maintaining Armenia within its sphere of influence through the instrumentalization of the Nagorno-Karabakh conflict. By supporting both Armenia and Azerbaijan, Moscow was able to preserve its dominant position in the region while deepening Armenia’s economic dependence through increasing control over key sectors of its economy. The study discusses the geopolitical determinants of the South Caucasus, the historical and cultural factors shaping the region, and the origins and development of the Nagorno-Karabakh conflict. The study also examines the process of power consolidation by Robert Kocharyan and the resulting deepening of Armenia’s dependence on Russia, as well as the growing public dissatisfaction with the functioning of the political system. The final part of the thesis focuses on the Velvet Revolution, the rise of Nikol Pashinyan to power, and the reforms implemented by his government, which were aimed at the established political elites.