Kryminalistyczna problematyka wykrywania i zapobiegania przestępczości personelu w restauracjach

Celem pracy było zbadanie, czy najbardziej dolegliwym zagrożeniem przestępnym dla przedsiębiorcy działającego na terenie Warszawy w branży usług gastronomicznych ( restauracje) są czyny karalne popełniane przez pracowników i innych zatrudnionych. Taka teza pojawiła się bowiem w wynikach wstępnych badań autora, dotyczących wszelkich zagrożeń przestępczych dla podmiotów prowadzących restauracje.

Badania dokonane na potrzeby rozprawy doktorskiej prowadzone były metodą indywidualnego wywiadu pogłębionego i objęły trzy grupy respondentów: właścicieli restauracji, managerów oraz pracowników. Indywidualne wywiady trwały od 3 do 8 godzin. Scenariusze wywiadów dla restauratorów i managerów składały się z 38 tematów kierunkowych, dla pracowników z 53 tematów.

Wyniki badań potwierdziły tezę rozprawy. Przedsiębiorcy mają wprawdzie świadomość istnienia przestępczości wewnętrznej (pracowniczej), jednak niedoszacowują wysokości strat z tego tytułu, a nawet niedoceniają skali zjawiska. Nie zawiadamiają organów ścigania o przestępstwach pracowniczych. Jedyną dolegliwością, jaką ponosi ujawniony nieuczciwy pracownik jest zwolnienie z pracy, zazwyczaj za porozumieniem stron. Najczęściej popełnianymi czynami są kradzieże produktów, przywłaszczenia oraz oszustwa. Straty finansowe powodowane przez sprawców – pracowników to 5 – 10% obrotów restauracji, a w liczbach bezwzględnych od 100 000 do 200 000 złotych w skali roku. Respondenci – pracownicy wskazywali na większą częstotliwość popełniania czynów karalnych i wyższe kwoty strat finansowych niż właściciele i managerowie. Wartość szkody wynikającej z jednego kryminalnego zachowania pracownika to kwoty od 8 złotych do 60 złotych. Sprawcy realizują nawet do kilkunastu zachowań karalnych dziennie.

Przeprowadzone wywiady pozwoliły na poznanie modus operandi sprawców zajmujących różne stanowiska zawodowe w restauracjach. W pracy opisane zostały sposoby przygotowań do czynu a także metody kamuflowania czynu i zacierania śladów.

Najważniejsze wnioski

Istnieją specyficzne zachowania personelu, które mogą świadczyć o przygotowaniach do popełniania przestępstw lub o ich aktualnym popełnianiu. Takie symptomy można zaobserwować i następnie wykorzystywać dla sprawdzania uczciwości pracowników. Zostały one opisane w niniejszej rozprawie.

Działania profilaktyczne restauratorów powinny być nakierowane przede wszystkim na dokładniejszą selekcję personelu już na etapie rekrutacji, przy wykorzystaniu dopuszczalnych prawem metod, jak np. weryfikacji prawdziwości informacji zawartych w życiorysach, czy poprzez kontakt z byłymi pracodawcami.

Należy dążyć do zwiększenia społecznej świadomości wagi problemu, w tym częstotliwości jego występowania oraz skutków finansowych dla przedsiębiorców i Skarbu Państwa. Dużą rolę do odegrania mają media, które często relatywizują kryminalne zachowania osób zatrudnionych wobec pracodawców. Drugim istotnym elementem aktywności prowadzącej do zmniejszenia skali zjawiska powinno być większe wsparcie przedsiębiorców przez organy państwa.