Feministyczne odczytania mitów o końcu świata na przykładach literackich świadectw kultury oralnej (z uwzględnieniem motywów apokaliptycznych w powieściach z XXI wieku)

Mit to kategoria interdyscyplinarna, powiązana ze specyficznym sposobem rozumienia świata i naddawania dodatkowych znaczeń różnym obszarom funkcjonowania człowieka. Kategoria ta odradza się w literaturze. Mity eschatologiczne to specyficzny rodzaj dawnych opowieści, które poruszają problematykę końca świata. Opowieści mityczne funkcjonują w społeczno-kulturowej świadomości dzięki literackim realizacjom. Coraz częściej powstają ich feministyczne renarracje. Główny archetyp kobiecy w mitach to Bogini Matka, która powiązana jest z macierzyństwem i siłami natury. Z jego rozbicia powstały inne figury kobiece, między innymi Matka Ziemia.
Motyw końca w mitach często przybiera formę potopu. Dawne opowieści opisują także klęski żywiołowe, wojnę bogów czy wprowadzają Apokalipsę. Tradycyjne narracje końca zwiastują odrodzenie świata i gatunku ludzkiego. Kobieta pełni w nich przede wszystkim funk-cję profetyczną. Kobiecość wiąże się z darem widzenia i głoszeniem nieuchronnego końca. Wiele z dawnych opowieści, jak mity judeochrześcijańskie, ma mizoginistyczny wydźwięk. Mity o końcu świata odradzają się w literaturze apokaliptycznej i postapokaliptycznej, a także poprzez estetykę katastrofizmu. Pierwsza powieść z tego nurtu wyszła spod pióra Mary Shelley. Fikcja apokaliptyczna spełnia regułę wizyjności, solidarności, typizacji i aktualności. Literaturę apokaliptyczną można podzielić na cztery rodzaje: biologiczną, teologiczną, mitolo-giczną oraz technologiczną. W XXI wieku coraz więcej autorek przedstawia wizje końca, wprowadzając bohaterki, które przełamują męski monopol na bohaterstwo. W narracji końca wykorzystują one motyw potopu, epidemii, stosują aluzje do Apokalipsy świętego Jana, opisują destrukcyjny wpływ no-wych technologii czy wprowadzają inne rodzaje ekokatastrofizmu. W twórczości tego rodzaju odwołują się często do archetypu macierzyństwa, motywu drogi, poświęcenia czy poszukiwa-nia. Autorki kreują bohaterki, które odgrywają rolę heroicznych buntowniczek i przełamują stereotypy płci. Coraz rzadziej nastanie końca zapowiada odrodzenie człowieka. Apokalipsa uległa zeświecczeniu w prozie – odpowiada za nią gatunek ludzki.

Myth is an interdisciplinary category, linked to a specific way of understanding the world and assigning additional meanings to various areas of human functioning. This category is experiencing a resurgence in literature. Eschatological myths are a specific type of ancient narrative that addresses the issue of the end of the world. Mythical narratives exist in socio-cultural consciousness thanks to literary realizations. Increasingly, feminist re-narrations are emerging. The main feminine archetype in myths is the Mother Goddess, who is associated with motherhood and the forces of nature. From her dissolution, other female figures arose, including Mother Earth. The motif of the end in myths often takes the form of a flood. Ancient tales also describe natural disasters, a war of the gods, and introduce the Apocalypse. Traditional narratives of the end herald the rebirth of the world and the human species. In them, women fulfill a primarily prophetic function. Femininity is associated with the gift of vision and the proclamation of the inevitable end. Many ancient stories, such as Judeo-Christian myths, have misogynistic overtones. Myths about the end of the world are being revived in apocalyptic and post-apocalyptic literature, as well as through the aesthetics of catastrophism. The first novel in this genre was written by Mary Shelley. Apocalyptic fiction fulfills the principles of vision, solidarity, typification, and relevance. Apocalyptic literature can be divided into four genres: biological, theological, mythological, and technological. In the 21st century, a growing number of female authors present visions of the end, introducing heroines who break the male monopoly on heroism. In their narratives of the end, they employ motifs of flood and epidemic, employ allusions to the Apocalypse of St. John, describe the destructive impact of new technologies, and introduce other forms of ecocatastrophism. In this type of work, they often invoke the archetype of motherhood, the motif of the journey, sacrifice, or quest. Authors create heroines who play the role of heroic rebels and break gender stereotypes. Increasingly rarely does the coming of the end herald the rebirth of humanity. The apocalypse has become secularized in prose – the human species is responsible for it.