Changes in the demand for and public expenditure on in-kind long-term care - Poland versus selected countries

Tematem rozprawy doktorskiej są zmiany w popycie oraz wydatkach publicznych na świadczenia rzeczowe opieki długoterminowej (LTC) w Polsce na tle wybranych krajów OECD. Celem pracy jest analiza zmian w sektorze LTC w Polsce poprzez identyfikację czynników wpływających na popyt na usługi opiekuńcze na poziomie indywidualnym oraz czynników wpływających na wydatki publiczne na świadczenia rzeczowe opieki długoterminowej (LTCE) na poziomie krajowym w świetle przejść demograficznych, konwergencji oraz ekonomii instytucjonalnej. W pierwszych dwóch rozdziałach o charakterze teoretyczno-przeglądowym, wskazano, że mimo wyodrębnienia wspólnych definicji, sektor LTC cechuje zróżnicowanie organizacyjne i finansowe nie tylko pomiędzy krajami OECD ale także regionalnie, między województwami. Jednocześnie określono zakres wyzwań w zakresie rozwoju LTC w kolejnych latach w Polsce. Następnie omówiono procesy ludnościowe, które warunkują zmiany w popycie na usługi opiekuńcze, jak również teorię konwergencji w odniesieniu do starzenia i opieki zdrowotnej, uzasadniając jej aplikowalność w stosunku do LTCE. Część empiryczna składa się z sześciu badań. W pierwszych dwóch badaniach, pokazano, że konwergencja wydatków publicznych na świadczenia rzeczowe występuje zarówno między krajami OECD jak i między województwami w Polsce. Występowanie konwergencji może być odpowiedzią na postępujący proces zmniejszania dyspersji starzenia demograficznego populacji – zarówno między krajami jak i w kraju. Jednak nie jest to proces homogeniczny ze względu na silne regionalne i krajowe zróżnicowanie w zakresie organizacji i rozwiązań finansowych jak również zróżnicowanie kulturowe odnoszące się wprost do dominujących wzorców opiekuńczych. W efekcie, gdy rozpatrywano poszczególne rodzaje opieki, wykazano brak efektu doganiania dla wszystkich krajów/województw, jak również zidentyfikowano grupy krajów zbiegających oraz wykazujących dywergencję. W kolejnych dwóch badaniach ankietowych obejmujących pensjonariuszy placówek stacjonarnych LTC w Polsce oraz Warszawiaków w wieku 65+, wykorzystując Andersen’s Behavioral Model of Health Services Use, zidentyfikowano kluczowe czynniki, które wpływają na faktyczne i hipotetyczne korzystanie ze świadczeń rzeczowych LTC. Wyniki pokazały, że wzrastający poziom niesamodzielności mierzony ograniczeniami w ADL przy słabszej sieci wsparcia rodzinnego zwiększa prawdopodobieństwo instytucjonalizacji, a formy publicznie finansowane są częściej wybierane przez osoby mniej zamożne. Ujawniono jednak, że poziom niesamodzielności nie jest kluczowym czynnikiem korzystania z publicznie finansowanych placówek, zwłaszcza domów pomocy społecznej, ponieważ spora grupa osób przebywa tam ze względu na samotność. Tym samym wskazano na słabości instytucji formalnych i nieformalnych w Polsce w odniesieniu do LTC, co po stronie popytowej przejawia się korzystaniem z droższych dla państwa i tańszych dla beneficjentów form opieki niepodyktowanych stanem zdrowia, zaś po stronie podażowej niedopasowaniem form opieki do zróżnicowanych potrzeb opiekuńczych beneficjentów. W ostatnich dwóch badaniach o charakterze scenariuszowym, wykazano złożoność oddziaływań instytucji formalnych i nieformalnych w kształtowaniu publicznych LTCE w Polsce. Wychodząc od sektorowej analizy kosztów w LTC, zademonstrowano, że wśród osób o niskim poziomie niesamodzielności zastępowanie opieki stacjonarnej voucherami opiekuńczymi, prowadzi w dłuższej perspektywie do obniżenia publicznych LTCE, jak również może przyczynić się do lepszego dopasowania form opieki do poziomu niesamodzielności osób starszych. Ponadto wykorzystując dane panelowe, pokazano, że zmiany w instytucjach formalnych i nieformalnych wywołują większe zmiany w publicznych LTCE aniżeli scenariusze oparte jedynie na zmianach demograficznych. Te wyniki prowadzą do wniosku, że instytucje stanowią mediatory w oddziaływaniu starzenia demograficznego na poziom wydatków publicznych.

The dissertation focuses on changes in the demand for and public spending on long-term care (LTC) in-kind benefits in Poland compared to selected OECD countries. The aim of the dissertation is to analyse changes in the LTC sector in Poland by identifying factors influencing the demand for care services at the individual level as well as those influencing public spending on in-kind long-term care (LTCE) services at the national level in the light of demographic transitions, convergence and institutional economics. In the first two chapters of a theoretical and review nature, it is demonstrated that, despite the application of common definitions, the LTC sector is characterised by organisational and financial diversity not only across OECD countries, but also regionally, among voivodeships in Poland. At the same time, a range of challenges are indicated with regard to the development of LTC in Poland in the coming years. This is followed by a discussion of the population processes that drive changes in the demand for care services, as well as the convergence theory in relation to ageing and health care, justifying its applicability to LTC. The empirical part includes six studies. In the first two studies, it is shown that convergence of public expenditure on benefits in kind occurs among both the OECD countries and between voivodeships in Poland. The occurrence of convergence may be a response to the progressing reduction of the dispersion of demographic ageing of the population, both among the countries and within the country. However, it is not a homogeneous process due to strong regional and national variations in organisational and financial arrangements as well as cultural variations relating directly to the prevailing care patterns. As a result, when considering the different types of care, the lack of catch-up effect across all the countries/voivodeships is clearly seen, and certain groups of converging countries can be identified with several countries showing divergence. Using Andersen's Behavioural Model of Health Services Use, the key factors that influence actual and hypothetical use of LTC in-kind services are identified in the following two studies based on the surveys of residents of LTC inpatient facilities in Poland, and of Warsaw residents aged 65+. The results indicate that increasing levels of dependency, as measured by limitations in ADLs with weaker family support networks, increase the likelihood of institutionalisation, and publicly funded forms are more likely to be chosen by the population with lower levels of income (or less educated). However, it is exposed that a certain level of dependency is not a key factor of using publicly funded facilities, especially social care homes, as a large group of people stay there because of loneliness. Thus, we show the weaknesses of formal and informal institutions in Poland in relation to LTC, which, on the demand side, manifest themselves in the use of forms of care that are more expensive for the state and cheaper for the beneficiaries, not dictated by health status, and in the mismatch between forms of care and the diverse care needs of beneficiaries on the supply side. The final two scenario-based studies, show the complexity of the interactions of formal and informal institutions in shaping public LTCE in Poland. Starting from a sectoral analysis of costs in LTC, it is demonstrated that among people with low levels of dependency, replacing inpatient care with care vouchers leads to lower public LTCE in the long run, as well as may contribute to better matching of the forms of care to the level of dependency of older people. Furthermore, the panel data analysis clearly shows that changes in formal institutions and informal institutions result in greater impact on public LTCE than scenarios based on demographic changes only. These results lead to the conclusion that institutions are mediators in the impact of demographic ageing on public spending levels.