Nocna strona istnienia. Wybrane nowele Władysława Stanisława Reymonta wobec tradycji czarnego romantyzmu

Praca podejmuje rozważania dotyczące obecności elementów czarnego romantyzmu w czterech wybranych nowelach fantastycznych Władysława Stanisława Reymonta: Krzyk, Zabiłem!..., Czekam oraz Spowiedź. W rozdziale pierwszym zaprezentowano definicję czarnego romantyzmu, charakterystykę natury i bohatera czarnoromantycznego oraz romantycznej noweli fantastycznej. Kolejne rozdziały zostały poświęcone analizie i interpretacji przestrzeni oraz bohaterów nowel Reymonta. Wskazano w nich podobieństwa do elementów nocnej odmiany romantyzmu – można zauważyć je nie tylko w warstwie tematycznej dzieł (zbrodnia, szaleństwo, graniczność), lecz także w obecnych w nich motywach nocy, frenezji, zoomofrizacji natury, grozy czy też agonalności. Wybrane nowele zostały zestawione z najbardziej charakterystycznymi utworami czarnego romantyzmu na gruncie polskim – Zamkiem kaniowskim Seweryna Goszczyńskiego oraz Marią Antoniego Malczewskiego.

This paper examines the presence of elements of dark romanticism in four selected fantasy short stories by Władysław Stanisław Reymont: Krzyk, Zabiłem!…, Czekam and Spowiedź. The first chapter presents a definition of dark romanticism, along with a description of the nature of the dark romanticism and the protagonist, as well as the characteristics of the romantic fantasy short story. The subsequent chapters are devoted to the analysis and interpretation of the settings and characters in Reymont’s short stories. These chapters highlight similarities with elements of the nocturnal variant of romanticism – these can be observed not only in the thematic aspects of the works (crime, madness, liminality), but also in the motifs of night, frenzy, the zoomorphic nature of the natural world, horror and agonal states present within them. The selected short stories have been juxtaposed with the most characteristic works of dark romanticism in Poland – Seweryn Goszczyński’s Zamek kaniowski and Antoni Malczewski’s Maria.