Opodatkowanie dochodów biernych podatkiem u źródła ze szczególnym uwzględnieniem koncepcji beneficial owner

Praca analizuje opodatkowanie dochodów biernych podatkiem u źródła (WHT) w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem koncepcji rzeczywistego właściciela (beneficial owner). W rozdziale pierwszym przedstawiono konstrukcję WHT na gruncie ustawy o CIT: podmiot i przedmiot opodatkowania, stawki podatku, warunki zwolnień dla dywidend (Dyrektywa Parent-Subsidiary) oraz odsetek i należności licencyjnych (Dyrektywa Interest-Royalties), a także wpływ umów o unikaniu podwójnego opodatkowania opartych na Modelowej Konwencji OECD, wraz z praktycznymi różnicami stawek i definicyjnymi (m.in. software, know-how, urządzenia przemysłowe). Rozdział drugi omawia pojęcie beneficial owner w ujęciu OECD i UE, kluczowe orzecznictwo, polską definicję oraz jej zastosowanie, objaśnienia Ministra Finansów, obowiązek należytej staranności płatnika oraz mechanizmy relief at source i pay and refund. Rozdział trzeci prezentuje dwie linie orzecznicze dotyczące dywidend: podejście „szerokie”, wymagające weryfikacji statusu rzeczywistego właściciela i substancji gospodarczej odbiorcy oraz „wąskie”, oparte na wykładni literalnej art. 22 CIT i odrzucające taki wymóg. Przedstawiono koncepcję look-through approach, jej warunki (identyfikacja rzeczywistego właściciela, tożsamość rodzajowa płatności, należyta staranność), akceptację w objaśnieniach Ministra Finansów i wyrokach oraz ograniczenia i ryzyka sporów. Konkluzje wskazują centralną rolę beneficial owner w dostępie do preferencji, potrzebę doprecyzowania wymogu dla dywidend w ustawie CIT, uregulowania look-through approach, wypracowania jednolitego standardu należytej staranności oraz monitorowania wpływu zmian unijnych na praktykę WHT.

The paper analyses the taxation of passive income under withholding tax (WHT) in Poland, with particular emphasis on the concept of the beneficial owner. Chapter One outlines the structure of WHT under the Corporate Income Tax Act (CIT): the scope of taxpayers and taxable items, applicable tax rates, conditions for exemptions on dividends (Parent-Subsidiary Directive) and on interest and royalties (Interest-Royalties Directive), as well as the impact of double taxation treaties based on the OECD Model Convention, including practical differences in rates and definitions (e.g., software, know-how, industrial equipment). Chapter Two discusses the notion of the beneficial owner in the context of OECD and EU standards, key case law, the Polish definition and its application, guidance issued by the Minister of Finance, the payer’s due diligence obligation, and mechanisms such as relief at source and pay-and-refund. Chapter Three presents two judicial approaches concerning dividends: the “broad” approach, requiring verification of the beneficial owner’s status and the recipient’s economic substance, and the “narrow” approach, based on the literal interpretation of Article 22 of the CIT Act, rejecting such a requirement. It also introduces the look-through approach, its conditions (identification of the beneficial owner, consistency of payment type, due diligence), its acceptance in ministerial guidance and case law, as well as its limitations and litigation risks. The conclusions highlight the central role of the beneficial owner in accessing tax preferences, the need to clarify the requirement for dividends in the CIT Act, to regulate the look-through approach, to develop a uniform standard of due diligence, and to monitor the impact of EU developments on WHT practice.