Paryski Karuzel 1612 roku, czyli skały tryskające winem, grające góry i tańczące konie na usługach propagandy władzy

W 1612 roku na polecenie Katarzyny Medycejskiej zorganizowano na jednym z paryskich placów trzydniowy Karuzel. Tego typu publiczne widowiska, organizowane dla uświetnienia ważnych uroczystości dworski takich jak śluby czy koronacje władców, lub też dla podkreślenia znaczących wydarzeń politycznych, cieszyły się dużą popularnością niemal w całej nowożytnej Europie. Owe parateatralne widowiska, na które składały się paradne wjazdy przedstawicieli możnych rodów, pochody grup alegorycznych z kunsztownie zdobionymi wozami i wymyślnymi machinami, popisy artystyczne, turniejowe zmagania, czy wreszcie pokazy pirotechniczne i iluminacje, służyły przede wszystkim podkreślaniu majestatu władcy. Niniejszy tekst jest próbą ukazania jednego z najciekawszych europejskich Karuzeli, jako przykładu mistrzowskiego użycia tej formy w propagandzie władzy. Paryski Karuzel został zorganizowany jako uświetnienie podwójnych zaręczyn małoletnich Ludwika XIII z infantka hiszpańską Anną Austriaczką i młodszej córki Katarzyny Medycejskiej - Elżbiety z następca tronu hiszpańskiego - Filipem, uroczystość, po raz pierwszy we Francji wyprowadzona z Luwru w przestrzeń miejską, miała olśnić zgromadzony tłum. Jednocześnie jego skomplikowany program treściowy i alegoryczny stworzony przez najwybitniejszych autorów dworskich pozwalał na wielopoziomowe odczytywanie Karuzelu. Dzięki temu stał się on peanem na cześć pokoju, dobrobytu i monarchii. Dzięki rozmachowi przedsięwzięcia, a także towarzyszącym mu sprawozdaniom, drukom ulotnym i różnego rodzaju wizerunkom udało się Katarzynie Medycejskiej umocnić alians francusko-hiszpański: w momencie organizowania Karuzelu planowane dopiero podwójne zaślubiny, które przez kilka kolejnych lat były w istocie niemożliwe z racji wieku przyszłych małżonków, na arenie międzynarodowej zaistniały jako fakt dokonany.

In 1612, at the behest of Marie de Medici, a three-day Carousel was held in one of the squares in Paris. This type of public spectacle, organized to celebrate important court ceremonies such as weddings and coronations, or to call attention to significant political events, were very popular throughout most of early modern Europe. These quasi-theatrical shows, which included ceremonial entries of representatives from powerful families, allegorical group parades with elaborately decorated wagons and intricate machines, artistic performances, tournament matches, and finally, fireworks and illuminations, were primarily used to emphasize the majesty of the ruler. This text is an attempt to present one of the most interesting European Carousels as an example of the masterful use of the form as propaganda of power. The Parisian Carousel was organized to bring splendour to a double betrothal of minors: Louis XIII with Anne of Austria, the Infanta of Spain, and a younger daughter of Marie de Medici, Elizabeth, with Philip, the heir to the throne of Spain. This celebration, which for the first time in France took place not in the Louvre but in the urban space outside, was designed to dazzle the gathered crowd. At the same time the complex textual and allegorical program created by the most prominent authors of the court allowed a multi-level reading of the Carousel. Thus it became a paean to peace, prosperity and the monarchy. Thanks to the project’s impetus, as well as to the accompanying reports, handbills and various printed images, Marie de Medici managed to strengthen the Franco-Spanish alliance: At the time of the Carousel’s organisation, the double wedding was only planned, and in fact was not possible for several years due to the ages of the intended spouses, however at this international arena it appeared as an accomplished fact.