Ograniczenie prawa do azylu w Polsce jako odebranie prawa do posiadania praw

Praca analizuje mechanizmy ograniczania prawa do azylu w Polsce na tle kryzysu humanitarnego na granicy polsko-białoruskiej. Punktem wyjścia jest rządowe rozporządzenie czasowo zawieszające przyjmowanie wniosków o ochronę międzynarodową, które odczytuję nie jako odosobniony akt, lecz jako symptom głębszej transformacji państwa prawa i przesunięcia granic człowieczeństwa oraz przynależności politycznej. W warstwie teoretycznej sięgam po arendtowską kategorię „prawa do posiadania praw oraz po koncepcję stanu wyjątkowego i „nagiego życia (homo sacer) Giorgia Agambena, które pozwalają ukazać uchodźcę jako jednostkę odartą z podmiotowości politycznej i zredukowaną do czystej biologicznej egzystencji. Przyglądam się przy tym sprzecznościom między krajowym prawem i praktyką pushbacków a międzynarodowymi i unijnymi standardami ochrony, w tym zasadą non-refoulement. Pokazuję także, w jaki sposób wykluczenie ulega normalizacji, posługując się pojęciem „rządu humanitarnego Didiera Fassina oraz kategorią biopolityki strachu, która przekształca granicę w rozproszony aparat kontroli społecznej (pogranicze Étienne'a Balibara) i prowadzi do kryminalizacji solidarności wymierzonej w aktywistów oraz mieszkańców pogranicza. Wywód zamyka analiza roli polskich sądów powszechnych jako instytucji stawiających opór logice wyjątku i przywracających prawu jego humanitarny fundament.

This thesis analyzes the mechanisms restricting the right to asylum in Poland against the backdrop of the humanitarian crisis on the Polish-Belarusian border. Its point of departure is the government regulation temporarily suspending the acceptance of applications for international protection, which I read not as an isolated act but as a symptom of a deeper of the rule of law and a redrawing of the limits of humanity and political belonging. On a theoretical level, I draw on Hannah Arendt's concept of the right to have rights and on Giorgio Agamben's theory of the state of exception and bare life (homo sacer), which allow the refugee to be shown as an individual stripped of political agency and reduced to purely biological existence. I examine the contradictions between domestic law and the practice of pushbacks on the one hand, and international and European Union standards of protection, including the principle of non-refoulement, on the other. I also show how exclusion becomes normalized, drawing on Didier Fassin's notion of humanitarian government and on the biopolitics of fear, which transforms the border into a diffused apparatus of social control (Étienne Balibar's borderland) and leads to the criminalization of solidarity directed at activists and local residents. The thesis concludes with an analysis of the role of Polish common courts as institutions that resist the logic of exception and restore the humanitarian foundation of the legal order.