Monitorowanie ciała a lęk społeczny: pośrednicząca rola wstydu uogólnionego i wstydu związanego z ciałem

Problematyka pracy dotyczy relacji monitorowania ciała z lękiem społecznym. Celem przeprowadzonego badania było sprawdzenie czy wstyd uogólniony oraz wstyd związany z ciałem pośredniczą w związku między jednym z wymiarów uprzedmiotowionej świadomości ciała - monitorowaniem ciała - a lękiem społecznym. Zakładano 1) istnienie korelacji między dwoma wymiarami lęku społecznego – lęku związanego z interakcjami społecznymi oraz lęku podczas wykonywania czynności pod obserwacją – wstydem uogólnionym oraz wstydem związanym z ciałem jako jednym z wymiarów uprzedmiotowionej świadomości ciała oraz 2) pośredniczącą rolę wstydu w związku monitorowania ciała z lękiem społecznym. Przeprowadzono internetowe badanie kwestionariuszowe na grupie 151 osób. Zastosowano następujące kwestionariusze: Skalę Lęku w Interakcjach Społecznych SIAS-6, Skala Lęku Społecznego SPS-6 dla lęku społecznego podczas wykonywania czynności pod obserwacją, podskalę dotyczącą wstydu uogólnionego Kwestionariusza Uczuć Osobistych PFQ-2 oraz podskalę monitorowania ciała i wstydu związanego z ciałem ze Skali Uprzedmiotowionej Świadomości Ciała OBCS. Uzyskane wyniki pokazały słabe oraz umiarkowanie silne dodatnie korelacje pomiędzy badanymi konstruktami. Ponadto, analiza mediacji wykazała istotny efekt pośredniczącej roli wstydu w relacji monitorowania ciała z lękiem społecznym przy nieistotnym efekcie bezpośrednim. W zależności od wymiaru lęku społecznego, inny rodzaj wstydu wydaje się mieć istotną rolę pośredniczącą. Wstyd uogólniony okazuje się istotnym czynnikiem pośredniczącym w związku monitorowania ciała i lęku społecznego w interakcjach społecznych, natomiast w relacji monitorowania ciała i lęku społecznego podczas wykonywania czynności pod obserwacją to wstyd związany z ciałem jest silniejszym mediatorem związku. Może to sugerować, że lęk w momencie interakcji z innymi jest bardziej związany z uogólnioną i nieprzychylną oceną siebie, a lęk w momencie bycia obserwowanym jest bardziej powiązany z krytyczną oceną własnej cielesności. Praca jest uzupełnieniem luki w obszarze badań naukowych nad wzajemnymi związkami samouprzedmiotowienia, wstydu uogólnionego, wstydu związanego z ciałem i lęku społecznego.

The present study examined the relationship between body surveillance and social anxiety. Specifically, it investigated whether generalized shame and body-related shame mediate the association between body surveillance, a dimension of objectified body consciousness, and social anxiety. First, it was hypothesized that both dimensions of social anxiety – anxiety experienced during social interactions and anxiety experienced when performing activities under observation – would be positively associated with generalized shame and body-related shame. Second, it was hypothesized that shame would mediate the relationship between body surveillance and social anxiety. An online questionnaire study was conducted with 151 participants. The measures included the Social Interaction Anxiety Scale (SIAS-6), the Social Anxiety Scale-6 (SPS-6) assessing anxiety experienced when performing activities under observation, the generalized shame subscale of the Personal Feelings Questionnaire (PFQ-2), and the body surveillance and body shame subscales of the Objectified Body Consciousness Scale (OBCS). The results indicated weak to moderate positive associations among the variables examined. Moreover, mediation analyses revealed significant indirect effects of shame in the relationship between body surveillance and social anxiety, whereas the corresponding direct effects were non-significant. The type of shame that significantly mediated this relationship differed depending on the type of social anxiety. Generalized shame significantly mediated the association between body surveillance and social anxiety experienced during social interactions. In contrast, body-related shame emerged as the stronger mediator of the relationship between body surveillance and social anxiety experienced when performing activities under observation. These findings suggest that anxiety arising in social interactions may be more closely related to a generalized and negative evaluation of the self, whereas anxiety experienced in situations involving observation may be more strongly associated with critical evaluations of one’s physical appearance. The study contributes to addressing a gap in the literature concerning the interrelationships among self-objectification, generalized shame, body-related shame, and social anxiety.