Wpływ rozwoju amerykańskiego programu obrony przeciwrakietowej na dialog strategiczny pomiędzy USA a Rosją w latach 1992-2022

Praca przedstawia dialog strategiczny pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Rosją po zimnej wojnie w kontekście rozwoju przez Stany Zjednoczone programu obrony przeciwrakietowej, nakierowanego przede wszystkim na zagrożenia ze strony „państw zbójeckich”. Główną hipotezą badawczą niniejszej pracy jest Rozwój amerykańskiego programu obrony przeciwrakietowej negatywnie wpłynął na dialog strategiczny, gdyż realizacja programu stanowiła w rosyjskiej percepcji naruszenie strategicznej równowagi sił. Każdy omawiany okres, podporządkowany dynamice dialogu strategicznego, rozpatrywany jest poprzez przedstawienie kontekstu strategicznego (głównych zagrożeń i wyzwań z punktu widzenia bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych i Federacji Rosyjskiej) dla stosunków amerykańsko-rosyjskich. Następnie analizowana jest rola programu obrony przeciwrakietowej w amerykańskiej polityce bezpieczeństwa, z uwzględnieniem czynników wewnętrznych, dokumentów strategicznych oraz oficjalnych oświadczeń, które określają wizję systemu i stanowią element strategicznej komunikacji. Omawiany jest również rozwój systemów na poziomie technicznym, wraz z oceną ich rzeczywistych zdolności operacyjnych. Ujęcie w pracy strategicznego dialogu koncentruje się na zagadnieniach najbardziej istotnych z punktu widzenia strategicznej stabilności – kontroli zbrojeń nuklearnych (traktaty START i INF) oraz kwestii architektury bezpieczeństwa w Europie, z którymi obrona przeciwrakietowa była ściśle powiązana, jak również obrony przeciwrakietowej jako bezpośredniego przedmiotu dialogu (kwestie dostosowania Traktatu ABM przed rokiem 2002, amerykańskiej „tarczy antyrakietowej” w Europie oraz koncepcje utworzenia wspólnego regionalnego systemu obrony przeciwrakietowej).

The master thesis explores the strategic dialogue between the United States and Russia in the post-Cold War era, within the context of the development of the U.S. missile defense program, which was primarily oriented toward threats posed by so-called “rogue states.” The main research hypothesis of this work is that “The development of the American missile defense program had a negative impact on the strategic dialogue, as its implementation was perceived by Russia as a violation of the strategic balance of power.” Each analyzed period, structured around the dynamics of the strategic dialogue, is examined through the lens of the strategic context—namely, the main threats and challenges to the national security of the United States and the Russian Federation—and how these shaped U.S.–Russia relations.

Subsequently, the role of missile defense in U.S. security policy is analyzed, taking into account internal political factors, strategic documents, and official statements that define the vision for the system and form a part of strategic communication. The technical development of the systems is also discussed, including an assessment of their actual operational capabilities. The study’s approach to strategic dialogue focuses on the issues most relevant to strategic stability—namely, nuclear arms control (particularly the START and INF treaties) and the architecture of security in Europe, to which missile defense was closely linked. Missile defense is also examined as a direct subject of bilateral dialogue, including discussions on the adaptation of the ABM Treaty prior to 2002, U.S. missile defense assets in Europe, and proposals for the establishment of a joint regional missile defense system.