Instrumenty ochrony przeciwko SLAPP-om w prawie Unii Europejskiej

W swojej pracy magisterskiej zajmuję się problemem instrumentów ochrony przeciwko SLAPP-om w prawie Unii Europejskiej. Praca składa się z pięciu rozdziałów i posługuję się w niej metodologią formalno-dogmatyczną. W pierwszym rozdziale pracy formułuję definicję SLAPP-ów (pozwów o charakterze strategicznym) oraz rozważam ich miejsce w europejskim porządku prawnym. Z uwagi na uchwalenie w 2024 r. dyrektywy 2024/1069, Unia zyskała poważne kompetencje do zajęcia się tym problemem, przez co nie jest to kwestia leżąca wyłącznie w gestii praw krajowych państw członkowskich. W rozdziale drugim poddaje analizie dwojaką rolę art. 47 KPP UE, dotyczącego prawa do skutecznego środka prawnego przed sądem. Może on służyć zarówno jako miecz, jak i tarcza dla pozwów o charakterze strategicznym, jednakże znacznie lepiej spełnia funkcję o charakterze defensywnym, czyli tarczy. W rozdziale trzecim analizuję SLAPP-y w świetle prawa do wolności wypowiedzi i informacji z art. 11 KPP UE. Uznaję, że wspomniany artykuł można uznać za fundament ochrony przeciwko pozwom o charakterze strategicznym. Dochodzę również do wniosku, że nie każde naruszenie wolności słowa od razu musi przybierać formę SLAPP-u. Rozdział czwarty poświęcony jest rozważaniom, czy RODO może sprzyjać SLAPP-om. Stwierdzam, że pomiędzy prawem do wolności wypowiedzi i informacji, a prawem do ochrony danych osobowych może dochodzić do konfliktów, a RODO może służyć do tłumienia debaty publicznej. Analizuję również wyjątek dziennikarski w RODO i jego skuteczność w ochronie przeciwko SLAPP-om. W ostatnim rozdziale zajmuję się kwestią SLAPP-ów jako nadużycia prawa. Przeprowadzam analizę tego pojęcia w rozumieniu prawa unijnego oraz stwierdzam, że SLAPP-y można uznać za nadużycie prawa. Jednakże, raczej nisko oceniam efektywność samego zakazu nadużywania prawa jako instrumentu ochrony przeciwko pozwom o charakterze strategicznym, zwracając uwagę na jego subsydiarny i uzupełniający charakter względem innych środków ochrony, takich jak dyrektywa 2024/1069.

In my master's thesis, I focus on the problem of means of protection against SLAPPs in EU Law. My thesis consists of 5 chapters and I use the formal-dogmatic methodology. In the first chapter, I formulate a definition of SLAPPs (strategic lawsuits) and consider their place in the European legal order. Thanks to the adoption of Directive 2024/1069, the EU has gained significant competences to deal with this problem, and that is why this issue is not solely within the competence of national laws of the Member States. In the second chapter, I analyse the dual role of Article 47 of the Charter of Fundamental Rights of the EU, concerning the right to an effective remedy and to a fair trial. This right can serve both as a sword and as a shield for strategic lawsuits, but it performs much better defensively, i.e. as a shield. In the third chapter, I analyze SLAPPs in the light of freedom of expression and information under Article 11 of the EU Charter of Fundamental Rights. I consider that the aforementioned article can be considered a cornerstone of protection against strategic lawsuits. I also conclude that not every violation of freedom of expression and information must immediately be considered a SLAPP. Chapter four is dedicated to considering whether the GDPR may encourage SLAPPs. I conclude that there may be conflicts between the freedom of expression and information and the protection of personal data. Thus, the GDPR may be used to suppress public debate. I also analyze the journalistic exception of the GDPR and its efectiveness in protecting against SLAPPs. In the final chapter, I deal with the issue of SLAPPs as an abuse of law. I analyze this concept in the sense of EU law and conclude that SLAPPs can be considered an abuse of law. However, I rather lowly assess the effectiveness of prohibition of abuse of law as a means of protection against strategic lawsuit, drawing attention to its subsidiary and complementary nature in relation to other means of protection, such as Directive 2024/1069.