Cyrus the Great as a Cultural Palimpsest - The Reception of the Persian Empire's Founder in Classical Greek Literature

Niniejsza praca magisterska jest kompleksową analizą recepcji postaci Cyrusa Wielkiego w pismach greckich autorów klasycznych. Badanie obejmuje okres około dwóch wieków (V-IV wiek p.n.e.) i analizuje, jak kolejni greccy pisarze i myśliciele – Ajschylos, Herodot, Ksenofont, Ktezjasz i Platon – reinterpretowali postać perskiego monarchy w świetle swoich własnych literackich, filozoficznych i politycznych celów. Główną hipotezą pracy jest twierdzenie, że postać Cyrusa Wielkiego funkcjonowała w literaturze greckiej jako tabula rasa, na którą Grecy projektowali swoje fundamentalne dylematy polityczne dotyczące natury władzy, relacji między cnotą a siłą oraz możliwości dialogu między różnymi tradycjami kulturowymi. Autor wykazuje, że kolejne reinterpretacje perskiego monarchy nie odzwierciedlają zmian w wiedzy historycznej na jego temat, ale raczej ewolucję greckiej myśli politycznej i filozoficznej. W analizie Ajschylosa, autora tragedii Persowie, Cyrus zostaje przedstawiony jako paradygmat sprawiedliwego władcy, charakteryzujący się eudajmonią i sophrosyne, w kontraście do arogancji Kserksesa. Herodot, natomiast, konstruuje Cyrusa na wzór tragicznego bohatera, którego kariera ilustruje uniwersalne prawa historii, a zarazem symbolizuje archetypicznego „dobrego barbarzyńcy zdolnego do przyswajania greckich wartości. Ksenofont w Cyropaedii przedstawia ideał władcy-filozofa, uzupełniając mit Cyrusa elementami pedagogicznej idealizacji, podczas gdy Ktezjasz oferuje perspektywę dworską, zbudowaną na przekazach perskich tradycji ustnych. Praca wykazuje istnienie trzech głównych strategii narracyjnych: tragicznej (Ajschylos, częściowo Herodot), historiograficznej (Herodot, Ktezjasz) oraz filozoficzno-dydaktycznej (Ksenofont, Platon). Każda strategia odzwierciedla odmienne cele literackie i polityczne, ale razem tworzą złożony obraz procesu hellenizacji, w którym postać perskiego monarchy staje się nośnikiem greckiego dyskursu o cywilizacji, barbarzyństwie, władzy i umiarze. Konkluzja pracy podkreśla znaczenie tego procesu recepcji dla zrozumienia mechanizmów, za pośrednictwem których kultury antyczne konstruowały narracje tożsamości w relacji do „innego. Cyrus Wielki funkcjonuje jako kluczowy przypadek studiów nad tym, jak figury historyczne przekształcają się w symbole kulturowe wykraczające poza ich pierwotny kontekst historyczny.

This master's thesis constitutes a comprehensive analysis of the reception of the figure of Cyrus the Great in the writings of classical Greek authors. The study encompasses a period of approximately two centuries (5th-4th century BCE) and examines how successive Greek writers and thinkers—Aeschylus, Herodotus, Xenophon, Ctesias, and Plato—reinterpreted the Persian monarch's figure in light of their own literary, philosophical, and political objectives.The principal hypothesis of the thesis maintains that the figure of Cyrus the Great functioned within Greek literature as a tabula rasa, onto which the Greeks projected their fundamental political dilemmas concerning the nature of power, the relationship between virtue and strength, and the possibility of dialogue between diverse cultural traditions. The author demonstrates that successive reinterpretations of the Persian monarch do not reflect changes in historical knowledge regarding his person, but rather the evolution of Greek political and philosophical thought. In the analysis of Aeschylus, author of the tragedy the Persians, Cyrus is presented as a paradigm of the just ruler, characterised by eudaimonia and sophrosyne, in contrast to Xerxes' arrogance. Herodotus, by contrast, constructs Cyrus in the manner of a tragic hero whose career illustrates the universal laws of history, whilst simultaneously embodying the archetypal noble savage capable of appropriating Greek values. Xenophon in the Cyropaedia presents the ideal of the philosopher-ruler, supplementing the Cyrus myth with elements of pedagogical idealisation, whilst Ctesias offers a courtly perspective, constructed upon the transmissions of Persian oral traditions. The thesis demonstrates the existence of three principal narrative strategies: tragic (Aeschylus, partially Herodotus), historiographical (Herodotus, Ctesias), and philosophical-didactic (Xenophon, Plato). Each strategy reflects distinct literary and political objectives, yet together they create a complex picture of the process of Hellenisation, in which the figure of the Persian monarch becomes the vehicle for Greek discourse upon civilisation, barbarism, power, and moderation.The thesis's conclusion underscores the significance of this process of reception for understanding the mechanisms through which ancient cultures constructed narratives of identity in relation to the other. Cyrus the Great functions as a pivotal case study in examining how historical figures are transformed into cultural symbols transcending their original historical context.